Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Stemmen Molenprijs Lastdrager.

Westfries Genootschap » Publicaties » Vierkant » 2019 » Nummer 3 » Pagina 3

Aan de keukentafel

De keukentafel: de plaats waar allerlei zaken besproken worden, waar men nieuwtjes uitwisselt, waar gelachen en gehuild wordt.
De keukentafel in het Vierkant: een pagina met bondige informatie over initiatieven die betrekking hebben op de cultuurhistorie van Westfriesland.

Op stoom

Dit jaar is er op veel plaatsen aandacht besteed aan stoommachines. Zo was er in Aartswoud een zomerexpositie onder de naam ‘ Op Stoom’.
In 1769, 250 jaar geleden, kreeg James Watt het patent op zijn stoommachine met condensor. Hij bouwde voort op het werk van Thomas Newcomen en anderen.
De uitvinding van James Watt vormde voor de ongeveer in 1750 in Engeland begonnen Industriële Revolutie een enorme stimulans. De stoommachine was een nieuwe krachtbron die voor allerhande activiteiten ingezet kon worden. Niet alleen voor productieprocessen en vervoer (denk aan de diverse stoomtramlijnen), maar ook voor de waterbeheersing.
Ons land kent een lange geschiedenis van de strijd tegen het water. Bodemdaling en stijging van de zeewaterspiegel maakten niet alleen de bouw van dijken zoals de Westfriese Omringdijk noodzakelijk, maar het overtollige water moest ook worden afgevoerd.
Eerst ging dat nog via natuurlijke ontwatering, later waren daar poldermolens voor nodig. Ook bij het droogleggen van polders werd gebruik gemaakt van molens. Door de uitvinding van de stoommachine werd het mogelijk om stoomgemalen te bouwen.
Men was niet langer afhankelijk van de wind. Eén stoomgemaal kon meerdere windmolens vervangen. Ook in Westfriesland werden er een aantal gesticht, bijvoorbeeld aan de Huygendijk in Heerhugowaard, de Westfriese Dijk in Aartswoud en aan de Oosterdijk bij Medemblik.
Het laatstgenoemde werd gebouwd in opdracht van waterschap De Vier Noorder Koggen en is in 1869, dit jaar 150 jaar geleden, in gebruik genomen. Daar is nu het Nederlands Stoommachinemuseum gevestigd. Op de Westfriezendag in Enkhuizen ontving de stichting die het museum exploiteert de Westfrieslandprijs 2019. Het museum vertelt niet alleen veel over de geschiedenis van het stoomwezen, maar ook over de historie van de waterbeheersing in onze omgeving.

Jan Smit, voorzitter

Het stoomgemaal van de Vier Noorder Koggen aan de Oosterdijk in Medemblik.
Het stoomgemaal van de Vier Noorder Koggen aan de Oosterdijk in Medemblik. (foto Jan Smit)

 


Hé, is dat Westfries?

409. Wat is de soep fleeuw (flauw, niet hartig).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.