Westfries Genootschap
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

 

Facebook

Westfries Genootschap » Omringdijk » Actueel » 2012 » 12 juli

Westfriese Brug

De Westfriese Deurloupers organiseerden onder aanvoering van Sjaak Bos de ludieke wandeltocht van 14 kilometer over de Westfriese Omringdijk van Kolhorn naar Sint Maarten. Vele liefhebbers van de dijk liepen op 17 juni 2012 mee.
Hoe namen we de onderbreking in de dijk, het Gat van Schagen?
Via bootjes van de scouting en een hoogwerker.
Aan de overkant aangekomen konden we genieten van het dijklied van de Westfriese Deurloupers 'De groene guirlande' Zij werden ondersteund door het Snijderkoor uit Hoogwoud. Er werd een lans gebroken om de Westfriese brug te realiseren door o.a. de wethouder van Schagen Jan Bouwens, Statenlid Ed Wagemaker, architect Hofstra en daikraaier Bert Wagendorp.

De Westfriese Omringdijk

In de provincie Noord-Holland zijn dijken bij uitstek de getuigen in het landschap van de strijd die vele generaties bewoners hebben geleverd tegen het water. De Westfriese Omringdijk is onder deze dijken uniek in zijn soort door zijn omvang, zijn leeftijd en zijn historische betekenis.

Al in de dertiende eeuw werd in documenten het bestaan van een dijkenring in Noord-Holland genoemd: de Westfriese Omringdijk. De ring gaf enige bescherming aan de bewoners van het gebied dat lag tussen Alkmaar, Hoorn, Enkhuizen, Medemblik en Schagen. Door grote inpolderingen (o.a Beemster, Schermer en Wieringermeer) en het afsluiten van de Zuiderzee veranderde de waterkerende functie van de dijk ingrijpend. Op enkele plaatsen werd hij in de vorige eeuw zelfs geopend en doorsneden door wegen of kanalen. Men durfde dat wel aan.

De Westfriese Omringdijk raakte wat in de vergetelheid totdat hij in de jaren 70 van de vorige eeuw weer op de kaart werd gezet door J.J. Schilstra. Hij schreef het standaardwerk “In de ban van de dijk” en onderstreepte daarmee zijn “nieuwe” functie: het is een symbool voor het ontstaan van ons land en in het bijzonder van onze cultuureigen streek, West-Friesland. In 1983 werd de dijk uitgeroepen tot Provinciaal Monument.

Het kanaal Stolpen - Kolhorn

Honderd jaar geleden was men in West-Friesland voor het goederenvervoer voornamelijk aangewezen op waterwegen. De beschikbare vaarten waren echter verouderd en er was grote behoefte aan modernisering. In 1890 bedacht een Schagense hoofdonderwijzer, Willem Kloeke, een groot kanalenplan naar Overijssels model. Dat leidde ertoe dat er een “Westfriese Kanalenvereniging” werd opgericht, een regionale club van lieden die zich inzette voor de kanalenaanleg. In 1917 werd zelfs een Westfries met een landelijke naam (Karel van Aalst, bankier-koopman en 'man van de daad') als zwaargewicht tot voorzitter van de club uitgeroepen, maar het belang van al die kanalen werd provinciaal en landelijk niet ingezien. Twee kanalen zijn wel gerealiseerd, waarvan het kanaal Stolpen-Schagen-Kolhorn er één is.

De aanleg van het kanaal, met een weg erlangs, begon in 1933. Op 10 juli 1936 is de verbinding geopend door de toenmalige Commissaris van de Koningin, jhr. Roëll.

Coupure in de waterkering / coupure in de wegverbinding

Een op te lossen probleem bij de aanleg was de ontstane doorsnijding [coupure] van de Westfriese Omringdijk. Het westelijk deel van deze dijk, tussen de Keins en Krabbendam, deed (en doet nog altijd) dienst als ‘tweede waterkering’. Een “reservekering” voor als er iets misgaat bij de Hondsbossche/Pettemer Zeewering, of met de duinen bij Petten en Callantsoog. Gekozen werd voor de goedkoopste (maar minder veilige) en voor de scheepvaart meest gunstige oplossing: er kwam geen dure schutsluis in de dijk zelf, maar één van de bruggen over het kanaal, de Zijper brug ter hoogte van de Groote Sloot in Schagerbrug, werd aangepast. Er kwamen extra dijkjes (kaden) aan weerszijden van het kanaal en de opening bij de brug tussen de kaden in Schagerbrug kreeg in 1936 een zogeheten “naaldkering”. Die bestond uit holle ijzeren pijpen van 20-25 cm breed en zo'n meter of tien lang die met handkracht, een takeltje en een liertje in geval van nood verticaal werden geplaatst. De ironie wil dat sinds de jaren 90 van de vorige eeuw ook deze naaldkering niet meer beschikbaar is omdat de pijpen volledig verroest naar de schroothoop zijn gegaan en nooit werden vervangen…

Voor het dijkverkeer, wandelaars en fietsers, is er nooit een oplossing gekomen. Zij moeten sinds 1933 een behoorlijk ommetje maken.

Tekst: Sjaak Bos

Brochure Westfriese Brug (PDF 1,4 Mb)


Foto: Netty Zander.

 


© 1924-2019 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.