De boeren deden veel goeds. Met handkarren, beladen met bonen en aardappelen, keerden de Amsterdammers en andere stedelingen huiswaarts. Op 17 april 1945, drie weken voor de bevrijding, zetten de Duitsers de Wieringermeer onder water. Op dezelfde dag werd Adrie de Graaf door een landwachter doodgeschoten nabij Wognum. De Graaf leidde het verzet in de Wieringermeer, moest onderduiken en kwam na de onderwaterzetting zijn gezin te hulp, waarop arrestatie volgde.
De in 1892 opgerichtte veiling De Tuinbouw in Grootebroek, omstreeks 1900.De in 1892 opgerichtte veiling De Tuinbouw in Grootebroek, omstreeks 1900. (AWG)

De A.C. de Graafweg tussen het Niedorper Verlaat en Wognum houdt de herinnering aan deze verzetsstrijder en in hem vele anderen, levend. Na de oorlog brak ook voor West-Friesland een periode van wederopbouw aan. Maar de welvaart bleef achter bij die van de rest van Nederland. De economische structuur was te veel gericht op de agrarische sector, met veel kleine tuinbouw- en veeteeltbedrijven. ‘Pendelen’ en emigreren boden geen oplossing. De bereikbaarheid van de agrarische bedrijven vroeg om verbetering. Met de schuit kloeten naar ‘de bouw’ vergde veel tijd. Ruilverkavelingsplannen hielden de gemoederen danig bezig maar brachten voor velen verbetering.
Tot in de jaren zestig waren coöperatieve kruidenierswinkels in 	heel West-Friesland actief.Tot in de jaren zestig waren coöperatieve kruidenierswinkels in heel West-Friesland actief. Op deze foto uit 1911 het personeel en gezinsleden bij de bezorgwagen van de Vereniging Vooruit in Zuid-Scharwoude. (SLV)

In westelijk West-Friesland verdween in het Geestrnerambacht het ‘Duizend eilandenrijk’. Ook ‘Het Grootslag’, in oostelijk West-Friesland, ging op de schop en veranderde van vaar- naar rijpolder. Een flink deel van West-Friesland verloor zijn karakteristieke aanblik. Eeuwenoude landschapspatronen verdwenen. Voorafgaand aan de grootschalige ruilverkavelingsprojecten werd veelvuldig archeologisch onderzoek verricht. West-Friesland werd een van de best onderzochte gebieden in Nederland en in heel Europa is dit gebied bij archeologen bekend. Ook de vondst van het ‘woifie van Sijbekarspel’ is aan de ruilverkaveling te danken. Zij werd opgegraven voordat de Landinrichtingsdienst het gebied De Gouw bij Hoogwoud ging verkavelen.

Vanaf de dijk bij Medemblik was het werk aan de Zuiderzeewerken na 1925 goed te volgen.Vanaf de dijk bij Medemblik was het werk aan de Zuiderzeewerken na 1925 goed te volgen.
Achter de bouwput van het gemaal Lely verrees een dijk richting Wieringen, die werd gesloten op 29 juli 1929. (AWG)

Gebruikte afkortingen:

© 1998 Uitgeverij Waanders b.v., Zwolle
Druk: Waanders Drukkers, Zwolle
ISBN 90 400 1089 7

Deze aflevering is mede tot stand gekomen dankzij de financiële ondersteuning van het Samenwerkingsorgaan Westfriesland.