Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Stemmen Molenprijs Lastdrager.

Archivering » WFON » 1994 » Pagina 121-122

Kroniek van een knokploeg in oostelijk West-Friesland (4/12)

Daarbij verloren ze de auto nog uit het oog omdat de begeleiders, Rook en Teunisse, onraad bespeurden en in Purmerend wat collega's optrommelden. In Amsterdam wisten ze de wagen weer op te sporen. En zelfs de poging om Kranenburg te spreken lukte. Rook voerde wel trouw orders uit maar was waarschijnlijk niet in staat om zelf initiatieven te nemen. Hij liet zich overbluffen.

Helaas waren de gesprekken tussen arrestanten en bewakers tijdens de reis al veel te openhartig geweest. Er was de politiemannen zelfs aangeboden een onderduikadres voor ze te zoeken. Niemand had nog door dat juist zij de handlangers waren van de SD.
De gevolgen van het oprollen van het Enkhuizer verzet waren dramatisch. De meeste gevangenen hebben tot het einde van de oorlog in concentratiekampen gezeten. Tom Kranenburg en Dirk Wierenga zijn op 20 mei 1944 op de Waalsdorper Vlakte gefusilleerd. Tom haalde in de afscheidsbrief aan zijn ouders psalm 27 aan: "Zo ik niet had geloofd dat in dit leven mijn ziel Gods gunst en hulp genieten zou, ....... Wacht op de Heer, godvruchte schaar houd moed ..... " Dirk Wierenga schreef aan zijn ouders: "Als jullie deze brief krijgen ben ik reeds hierboven. Treur niet, ik heb gedaan wat ik doen moest".

Het werk gaat door
Het arrestatie van het grootste deel van de Enkhuizer organisatie was niet het einde van het plaatselijk verzet. De slag was groot maar zette ook anderen aan om verder te gaan. Bovendien hadden zich op het platteland groepen gevormd die het eenmaal begonnen LO-werk onverdroten voortzetten. Het kon ook niet anders; té velen waren inmiddels afhankelijk geworden van het werk van de ondergrondse.

Naast de weggevoerden waren er in de loop van 1943 in Enkhuizen al veel meer mensen betrokken geraakt bij het verzetswerk; sommigen werkten zelfstandig, anderen maakten deel uit van de kring waartoe ook de gearresteerden behoorden. Zo werd er al vanaf mei 1943 een illegaal blad uitgegeven: "De Klaroen der Bevrijding". De makers waren Sam Keesman, Adrie Groot en Ben Lenters. Dan was er de onderduiker uit Ede, Piet Smit. Ook hij opereerde sedert mei in Enkhuizen. Hij nam enige tijd de leiding van de Enkhuizer LO over maar vertrok in juni 1944 naar Amsterdam om in een spionnagegroep te werken. Door uitpeiling van zijn radio werd hij tenslotte opgepakt. Na de aanslag op Rauter is hij op 8 maart 1945 bij de Woeste Hoeve gefusilleerd.

Het vooroorlogse zuilenstelsel van Nederland was er de oorzaak van dat in kringen met een eigen politieke of kerkelijke signatuur vaak binnen de eigen gelederen de hulp aan onderduikers werd georganiseerd. Van selectie van ondergedokenen zelf was daarbij overigens geen sprake.

Die verzuiling gaf soms voordelen. Men werkte onafhankelijk van elkaar en de losse relaties tussen de groeperingen waren voor de vijand moeilijk te achterhalen. Waar in Enkhuizen het verzet begonnen was in voornamelijk gereformeerde kring, lag de basis in Alkmaar meer bij de katholieken, terwijl in Hoorn het vooral de socialisten waren die een organisatie hadden opgezet. Na de oktoberarrestaties moest het werk opnieuw georganiseerd worden; daardoor en door de gezamenlijke ervaringen was er van zuilen al gauw geen sprake meer.

Zo was er in Enkhuizen de familie Fluitman. Vader Fluitman was de katholieke collega van de weggevoerde meester Hommes. De beide schoolhoofden hadden een goede band. Daarom heerste er bij de zeer anti-Duitse Fluitmannen schrik en ontsteltenis over het einde van de gereformeerde verzetsgroep. Veel leden van deze grote familie waren al op de een of andere manier bij het verzet betrokken. Onderduikers en vluchtelingen vonden er altijd een plaats.

Een van de kinderen, Adrie Fluitman, doorgaans aangeduid met de schuilnaam Flip, zou geroepen worden om leiding te geven aan een nieuwe knokploeg. Maar dat was pas later, in juni 1944. Een ontmoeting met de strijder van het eerste uur, Ted Laagland, was de aanzet. Niet omdat Flip het graag wilde, wel omdat hij niet anders kon.
Maar eerst zou een knokploeg uit een andere kring nog een klus opknappen.

De tweede overval op het gemeentehuis van Venhuizen
Ambtenaren die ten bate van de LO met distributiebescheiden hadden gerommeld waren gedoemd om ééns door de mand te vallen. Dit gold zeker voor een gemeenteambtenaar in Venhuizen, de Andijker Dick Kooyman. Toen dan ook inspectie dreigde, schakelde hij de Venhuizer LO-man Dick Laan in en door diens bemiddeling kwam hij bij de Fluitmannen terecht. Een overval op het raadhuis zou de sporen moeten uitwissen. Maar er was nog geen nieuwe knokploeg in het gebied. Toch moest er worden ingegrepen.

Het waren dan ook vertegenwoordigers van de pas opgerichte Alkmaarse KP die op zondag 26 maart in het huis van Laan bijeenkwamen om de operatie voor te bereiden. Iedereen was zenuwachtig; het zou een van de eerste zware opdrachten worden. Na grondig overleg en een verkenning van de routes vertrok men.

Op dinsdag 28 maart 1944, 's middags om 15.45 uur, verschenen er enige nette heren met een Opel bij het raadhuis. Met de hulp van Kooyman kostte het weinig moeite om binnen te komen. De overval was een feit. Iedereen werd gesommeerd de cel in te gaan, ook de verloofde van Kooyman, Annie Schrickx, die zogenaamd van niets wist. Dat zij voor de sleutel van de kluis had gezorgd werd door niemand vermoed. Helaas was de permanente bewaker, de politieman Key, zo onhandig om een gebaar naar zijn wapen te maken. Dat werd hem noodlottig. Hij werd neergeschoten. Nadat hem eerste hulp was verleend, bracht een auto van garage De Rie hem naar Hoorn. Later, in een gesprek met de ‘eigen’.KP, zou hij zeggen: "Jongens, had me maar gewaarschuwd. Ik kende die mensen niet."

 


Hé, is dat Westfries?

832. Dat ambtenaartje is zo'n hennemelker (napluizer, muggenzifter).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.