Westfries Genootschap
Bibliotheek
Westfries Genootschap Bibliotheek Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Westfriese boeken te koop

    Zoeken:

Bibliotheek » WFON » 1986 » Pagina 126-127

Allegaar weer skoôn

Eerder verschenen in West-Frieslands Oud & Nieuw, 53e bundel, pagina 126-127.
Uitgave: Historisch Genootschap "Oud West-Friesland", 1986.
Auteur: Gert Glas.

Zaterdeseives gonge vroeger alle Westfriese kôtertjes in bad. Maar dat zeeë ze toe niet zo. In de tobbent! Wai, in Burregebrug, ôk. Wai hadde zeuve jôosies thuis en ik was de oust.
Weer wiere wai smerig van?
Wai banjerde deur 't land en langs de slôotkante. Wai klomme in bome en op dak vant skôol. Wai spronge bai buman Bos van de vierkantballeke of in 't hooi. Wai hiellepe Bôontjes met ze koeie en ze skeipe. Die beiste hadde altoid rammelende rôzekranse an de achterende, want ze gonge nooit nei een tetoonstelling en koeie- en skeipesjampoo had je toe vezelf nag niet.
Weer was me dreid ôk weer?
O ja, wai hadde ôk nag klompe an en meestetaids knolle in onze sokke, weer 't stof deurheen kwam. Tusse je tône, an je hiele en op je vreef bai de rand van de klomp zag 't altoid zwart.
Deer wiere wai dus smerig van.
En hoe kwamme we den weer skôon?
Elleke ochend en eivend most je je oigen wasse. Dat beurde vezelf allegaar bai ons iene kloine kraantje boven 't anrecht in de keuke. Deer sting een groen bordewasserstoiltje en deer deed je water in. Water loupe leite en deer je hande met een stik zeip onder houwe mocht alliendug vader. Wai wiere leerd zuinig te weze; drie jôos moste met ien toiltje doen en den pas mocht er nuw water in. Ôk seives most je je oigen eerst wosse hewwe voordat je te bed gong. Temenste alliendug je hande en je snoet en ôk je nek vezelf en achter je ore. ‘Kom ereis efkes hier!’ zee moeder en den trok ze je oorskellepe nei d'r toe. ‘Ô, ô, je loike wel weer een Turk, je kenne d'r wel spinazie in zaaie.’
Zeumers wos je je biene ook welderes in slôot. Je loif ôk? Wel neenik, deer wier niks an dein want een loif had je in die toid enkeld op zaterdageivend. Maar den was 't ôk wel spitsuur in ons keukentje. Voor 't brôodete al most me zussie een grôte zwarte ketel water in 't keukefernuis of in de kachel zakke leite. En midde in de keuke most ze een eerappelekissie op 't zoil neerzette en deerop weer een jute zak voor de zachte zit. Met vezelf de grôte toil op een oud stik mattekleid, teugen 't uitbaite van de vloerbedekking.
Moeder lag zeuve stel skône onderklere klaar op de keuketafel. 't Water wier kokend in de toil gôten en met een stik Sunlight zeip in zo'n oizeren houwertje skuddele moeder in 't water heneweer, dat al gauw was 't een mooi dampend blauwug bellelandskap in de toil. Den gôot ze d'r vezelf nag puur zo'n skeut koud water bai en 't tonêelstuk kon beginne. Oftewel: de skrobberai met washandje en boendertje, weerbai d'r alternet een moederlukke zweetdroppel van d'r voorhoofd op d'r boezel viel.
Eerst kwam me de twei moidjes an de beurt. De jôos wiere doodskoten aas ze den nag ien bien in de keuke zette wouwe.
Vervolgens de voif jôos, van jongst of. Nei Theo wier d'r nuw heet water bai goten. Bedat zat er al een mooi groisblauw richeltje vet in de toil ter hoogte van 't waterpail. Aas moeder an de biene van een patient toe was skrêeuwde ze ‘Arié!’ nei 't achterkamertje weer vader z'n oigen skoor en de jôos d'r oigen stilhouwe moste omdat vader aars de radio niet verstaan kon.
Ariebroer kwam den opperdan en begon onder de koffiemole ze klere uit te trekke, met de voorkant nei 't skot. In die kuise stand most ie wachte op de volgende afroep, dus tot Theo ofskrobd was. Onderwoil die ofdroogd wier most Arie, krom en bloot op 't eerappelekissie zittend, ze hande en biene alvast in de weik zette.
... o dierbare broertjes, baiegaar, de goede God hebbe jullie ziele...
Theo, onder diezelfde koffiemole, trok ondertusse z'n verskôondergoed an. Aas ie effies verkeerdom om sting, dus met de onkuise kant nei vore, skrêeuwde moeder: ‘Aarsom met de wiele!’ Maar Theo had deer oigelijk een hekel an - ‘Want den zien jullie me kont.’
Zo kwam ik den aas leste vezelf ôk an de beurt. Dat ik ouwer wier, een jaar of tien, most ik onder strenge inspectie al een hoop zulf doen. Maar den wel met me onderbroek nag an, want d'r zatte plekke an me loif die gehaim wazze, die deervandaan ôk niet smerig wiere en die je deerom ôk niet te wassen hadde. Leit staan: lekker skrobbe...
Aas alles opruimd was, knielde we langdurig om de tafel in 't achterkamertje om de hele rozekrans en een zêel are eivendgebedjes te bidde. De geur van hoiligheid an de vooreivend van de zundag wier vermengd met die van Sunlightzeip. Bove de tafel rooie wangetjes, op de tafel skône handjes en onder de tafel skône bientjes. Onder 't bid de mocht de grôte lamp niet op, want God had gien licht nôdig om 't spultje te bekoiken. Alliendig 't godslampie voor 't hoilig hartbêeld brandde en buite slôot de nacht zich om ons huissie onderan doik. Den daalde er iets neer, om met Gerard van 't Reve te spreken, ‘dat veel leek op geluk.’
Nei 't rôzekrans bidde gong 't koppeltje te bed, de moidjes in de bedstee benede. Die konne de radio en de praat van vader en moeder nag etkes afluisteren. En de jôos allegaar in die iene slaapkamer op zolder, met een overmaatse pot onder 't bed, voor 't plasse en een weckfles vlak onder 't voorraam weer 't lekte.
De wastoil sting in 't boetje onder de wasmeziene, met ons wasgoed in de weik, wachtend op de maandag.
Wanneer zouwe vader en moeder d'r oigen oigeluk wasse?
Zuks begon ik me zomaarderes of te vrage dat ik een jaar of elf was: Oigenwois knultje.
Vaders en moeders bestonde uit klere. Deeronder zat gien loif.

Gert Glas.

(Geboren 1927 Stolpervlotbrug)

 


Hé, is dat Westfries?

352. Buurman was juist bij ons met koppiestoid (de tijd van gezamenlijk koffie of thee drinken in 't gezin te ± 10 uur en 15 uur).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2022 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.