Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

 

Facebook

Archivering » Westflinge » 2007 » 19 december

Over de familie Weel en ‘de oude Germaan’

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor de familie Weel in Onderdijk.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 19 december 2007.)

Door Ed Dekker

ONDERDIJK – De een – Leentje Schuitemaker-Weel uit Medemblik – heeft veel vrouwen fietsen geleerd. De ander – Cees Weel uit Onderdijk – was vooruitstrevend in de tuinbouw en ging voorop in de overgang van aardappelen en groenten naar bloembollen. Zij en andere telgen van de familie Weel, onder wie ‘de oude Germaan’, zijn uitgebreid beschreven in 't Magezointje, het blad van Stichting Oud Onderdijk.

‘Drie generaties Weel uit Onderdijk’ is de titel van een reeks van vier artikelen in ‘t Magezointje. Het afrondende verhaal is gepubliceerd in de jongste uitgave van Oud Onderdijk. Het blad verschijnt twee keer per jaar.
De familie Weel is beschreven door pa
stoor Gerard Weel uit Hoorn. Hij heeft zijn serie artikelen geïllustreerd met een flink aantal foto's. Weel heeft zich niet helemaal beperkt tot drie generaties (zijn grootvader, vader en zichzelf met broers en zussen). Af en toe bewandelt hij een zijpaadje.
De stamvader van deze stamreeks Weel is Sijmen. Over Sijmen en zijn broers Gerrit en Jan kon weinig worden achterhaald. Zij allen zijn geboren rond 1690, vermoedelijk in het gebied Wervershoof-Onderdijk. Een kleinzoon van Sijmen is Gerrit Weel (1775-1830).

Hoog- en Laag Zwaagdijk

Gerrit is een zoon van Jacob Weel en Neeltje Appelman. Gerrit en twee broers werden ingeschreven in Hoog- en Laag Zwaagdijk. Tot deze gemeente hoorde Onderdijk tot 1867.
Gerrit Weel trouwde, zo beschrijft pastoor Gerard Weel, met Cornelia Kapitein. Het echtpaar kreeg slechts één kind: Jan (1815-1871). Deze Jan, de betovergrootvader van de pastoor, huwde met Trijntje Wardenaar.
Zij woonden en werkten in de polder Vier Noorder Koggen. Een van hun kinderen was Maarten, geboren in 1867. Deze Maarten werd later ‘de oude Germaan’ genoemd. Over hem dadelijk meer.
Betovergrootvader Jan Weel is waarschijnlijk molenaar geweest op een van de molens in de Vier Noorder Koggen. Deze polder werd bemalen door liefst 24 molens. Vijftien van deze achtkante binnenkruiers stonden ten zuiden van Medemblik, bij de Kleine Vliet. Malend moet deze reeks molens een imposant gezicht zijn geweest.

Einde aan molens

Van alle 24 molens in de Vier Noorder Koggen is er nog één over, de Westuit nr. 7 aan de Kolkweg nabij Aartswoud. De bouw in 1868-1869 luidde het einde in van de overige molens. Eerst werkte het stoomgemaal samen met de molens. Na de uitbreiding van het gemaal met een nieuwe vleugel in 1908 werden de molens overbodig.
Ze kwamen te koop voor 500 gulden per stuk. Alle molens kwamen in handen van twee opkopers, J. de Boer uit Oostzaan en A. Droog uit Kolhorn. De maalwerktuigen werden gesloopt in de jaren na 1910. Veel molenaarsfamilies verhuisden naar Medemblik.
‘De oude Germaan’. Zo werd Maarten Weel (1847-1934) genoemd, omdat hij oersterk was. Deze zoon van betovergrootvader Jan trouwde met Divera (Duw) Smit, afkomstig uit Onderdijk. Al hun zes kinderen zijn in Onderdijk geboren. De oudste zoon was Jan (1880-1956). Jan, de grootvader van de auteur, werd later ‘Lange Jan’ genoemd. Zijn vrouw was Afie Hauwert uit Wervershoof.
Een zus van opa Jan was Leentje. Zij was een levenslustige vrouw met veel sociaal gevoel. Zij trouwde met Klaas Schuitemaker uit Medemblik.
Leentje leerde veel Medemblikker vrouwen fietsen. Opa Jan is altijd ‘op’ Onderdijk gebleven, net als zijn broer Cees, de vooruitstrevende tuinder.

Naamsverandering

Van het gezin van opa Jan Weel en oma Afie Hauwert bleven zeven kinderen in leven: Tinus (of Martien, de vader van pastoor), Jan, Nac (of Ko), Marie (of Rie), Vera, Cor (of Kees) en Jaap (of Jack). Voor veel Onderdijkers en Wervershovers zijn dit bekende namen. Naamsverandering raakte na de Tweede Wereldoorlog in zwang. Veel jongeren vonden hun namen, verklaart pastoor Weel, ouderwets en moderniseerden hun naam, net als prinses Marijke.
Met een houten schuit ging opa Jan elke dag de polder in om aardappelen, wortelen en kool te verbouwen. Pastoor Weel beschrijft kort het leven van zijn ooms en tantes, die op verschillende plaatsen in West-Friesland een bestaan opbouwden.
Vader Martien Weel (1907-1995) trouwde in 1932 met Anna de Lange. In de oorlog waren hij en broers van hem actief in het verzet. Alle tien kinderen mochten vanaf 1948 verder studeren.

Welvaart

Martien Weel was een goede bollenbouwer. „In de jaren vijftig nam de welvaart in ons gezin toe. Mede omdat onze moeder goed met geld kon omgaan”, schrijft pastoor Gerard Weel. Na zijn studie in Hageveld en Warmond werd Gerard in kapelaan en leraar. Bijna twintig jaar was hij pastoor in Hoorn.
Op de pagina Confetti van komende zaterdag verschijnt een uitvoerig artikel over de interesse van Gerard Weel in andere historisch getinte onderwerpen.

 


© 1924-2019 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.

Westfrieslanddag 2019