Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek

Landelijk Schoon Monumentale Kerken Projector Reiscommissie Textieloverleg

Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

 

Facebook

Archivering » Westflinge » 2007 » 26 september

Bouwen op de Slang en het Magere varken

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor een boek over polder Het Grootslag.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 26 september 2007.)

Door Ed Dekker

LUTJEBROEK – De Slang, de Krentenbol, het Achthonderdje, Siberië, het Magere varken. Bijna elk stukje land in polder Het Grootslag had vroeger een naam. Hoe moest je anders al die percelen – meer dan drieduizend – uit elkaar houden? Al die namen zijn vastgelegd.

De Stinkert, Hongerland, Duivelsei, De Dood, Jan Bakker (67) uit Lutjebroek noemt al die namen in het boek ‘Polder Het Grootslag op zijn best’. De oud-tuinder heeft het boek samen met Jan Windt van de historische vereniging Oud Stede Broec gemaakt.
Leven en werken van de tuinders vóór de ruilverkaveling, dat is de ondertitel van de nieuwe uitgave. In 254 pagina's geven Jan Bakker en Jan Windt een beeld van allerlei facetten rond de historie van Het Grootslag als bloeiende vaarpolder. Het boek telt meer dan 350 illustraties, vooral foto's, tekeningen en kaarten. Meer dan vijftig pagina's zijn in kleur uitgevoerd.

Het Grootslag – op grondgebied van de (vroegere) gemeenten Enkhuizen, Wervershoof, Andijk, Venhuizen, Westwoud, Bovenkarspel, Hoogkarspel, Grootebroek en Blokker – is verkaveld in de periode 1973-1979. De polder is toen ‘onherstelbaar verwoest’, in de visie van Jan Bakker. Voor hem was de ingrijpende verandering van vaar- naar rijpolder reden te stoppen met zijn tuindersbedrijf.
De Lutjebroeker broedde toen al op mogelijkheden om uiteenlopende aspecten van het polderleven in De Streek vast te leggen. Achter het stuur van de bus – hij werkte vervolgens 27 jaar bij Alpha Tours te Hem – kreeg het boek verder vorm in zijn hoofd. „In 1992 ben ik begonnen met schrijven toen ik vier maanden moest wachten op een operatie na een hartinfarct.”
Zijn vrouw vond het gekkenwerk. ‘Wat haal je aan de hand’, schamperden oud-collega's. Jan Bakker liet zich niet ontmoedigen en trof eindelijk bij Tini Scholten-Keeman van Oud Stede Broec enthousiasme. De samenwerking met de historische vereniging resulteerde in een groot aandeel van Jan Windt in het boek. Windt, zoon van de dorpssmid uit Grootebroek, voegde een aantal hoofdstukken toe en verzamelde aanvullende foto's en andere illustraties.
Jan Bakker heeft heel veel geput uit zijn eigen ervaringen. Als jochie van acht jaar ging hij al met vader Thijmen mee naar de bouw om bloemkool te sjouwen. „De meeste inwoners van de dorpen in de omgeving leefden van Het Grootslag. De polder speelde een heel belangrijke rol in de gemeenschappen. Bijna iedereen had er mee te maken. Voor mij was Het Grootslag in de periode kort na de Tweede Wereldoorlog tot de ruilverkaveling op zijn best.”
Uit het boek spreekt grote betrokkenheid van Jan Bakker bij het dagelijks leven in de polder. Schuiten en vrachtvaarders, plantklaar maken, de teelten, handel en transport, arbeiders; alle doen en laten op en rond de bouw van toen komt aan bod. De vrouw in het bedrijf, gereedschap, zouterijen, coöperaties, De Naastenliefde, poldermolens, overtomen en schutsluizen, jagen en vissen, geen onderwerp blijft onaangeroerd.

Bouwershond

Moeder mee naar de bouw, zwemmers, de bouwershond, de wonderbaarlijke visvangst, de tabaksdraaier, de wallenmaaier, het leven en werken in en rond de polder blijft voor Jan Bakker een onuitputtelijke bron. Hij haalt in het West-Fries herinneringen op. „In de goeie ouwe toid ginge we soches in 't stikkedonker nei de bouw om de zuid en hadde we bai de hoek van Dorus Timmermans boogerd al 'n botsing en je wiste geniessen met wie.”
Tien kaarten zijn op groot formaat (A3) opgenomen in het boek. Hierop zijn de namen van de stukjes land vermeld die Jan Bakker in de loop van tientallen jaren heeft verzameld. De oorsprong is heel divers. Meestal zijn namen te danken aan de vorm, de afstand vanaf het bedrijf of de kwaliteit. Op een andere kaart zijn de namen van sloten aangegeven.
Bolken waren een opmerkelijk fenomeen in Het Grootslag. Bolken waren de plaatsen in de polder waar tuinders en huishoudens hun afval mochten storten, tot de ruilverkaveling. De bolken staan op een kaart.

Examenklassen

Ook wordt aandacht besteed aan het tuinbouwonderwijs. Uit de jaren 1939-1943 en 1946-1959 zijn foto's opgenomen van de examenklassen van de lagere tuinbouwschool te Grootebroek. Alle leerlingen zijn bij naam genoemd.
Een bijzondere plaats in het boek neemt veiling De Tuinbouw te Grootebroek in, als het kloppend hart van de tuinbouw in De Streek. In zijn voorwoord wenst Jan Windt dat op de vroegere plek van het veilinggebouw een tuinbouwmuseum wordt gevestigd. „Wij hopen,” zeggen de beide auteurs, „dat met dit boek de aanzet voor het museum wordt gegeven.”

Het boek ‘Polder Het Grootslag op zijn best’ verschijnt op 10 oktober, in een oplage van 1000 stuks. Leden van historische vereniging Oud Stede Broec kunnen het boek voor 10 oktober bestellen, prijs 19,95 euro. Voor niet-leden is de prijs 25,95 euro (exclusief porto). Niet-leden die snel bestellen maken de meeste kans op een exemplaar. Bestellingen kunnen worden gedaan bij Ria Botman in Grootebroek (telefoon 0228-512653, huizebotman@quicknet.nl) of Jan Windt in Bovenkarspel (telefoon 0228-515951, janwindt@planet.nl). Voor meer informatie zie www.oudstedebroec.nl.

 


Hé, is dat Westfries?

323. Op carnaval had ie zich verkleed; hij zag er kakkelollig uit (potsierlijk, belachelijk, als 'n hansworst); de meesten konnen 'm geniesen (herkenden 'm niet eens).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.