Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek

Landelijk Schoon Monumentale Kerken Projector Reiscommissie Textieloverleg

Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

 

Facebook

Archivering » Westflinge » 2007 » 28 februari

Een halve eeuw terug met 2100 glasnegatieven

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor de collectie glasnegatieven uit de jaren vijftig van fotograaf Nico Bot uit Wervershoof.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 28 februari 2007.)

Door Ed Dekker

WERVERSHOOF – Eén dag in de week zijn de Wervershovers Piet Koomen (73) en Arie Kuin (62) een halve eeuw terug in de tijd. Verscholen in een van de kluizen van het Westfries Archief in Hoorn trekken de jaren vijftig aan hen voorbij, op 2100 glasnegatieven van dorpsfotograaf Nico Bot. „Kijk, hier een trouwfoto van Jaap Huisman. Hij was de dooienverklikker.”

Arie Kuin en Piet Koomen nemen de nagelaten collectie glasnegatieven van Nico Bot onder handen. De meeste negatieven dateren uit de periode 1951-1959. In die jaren was Bot de enige fotograaf in Wervershoof en omliggende dorpen. Ook mensen uit De Streek lieten zich door hem vereeuwigen. En zie, onder nummer A 1114 is een klas van de huishoudschool van Hoogkarspel vastgelegd. In 1951.
De waardevolle glasnegatieven hebben heel wat omzwervingen gemaakt voordat ze in de veilige handen kwamen van het Westfries Archief. Nico Bot had het materiaal keurig opgeborgen in speciale kistjes. Zeven houten kistjes, elk gevuld met driehonderd glasnegatieven van 12 bij 16 centimeter. Na zijn dood raakten ze uit het zicht.

Niet bij de vuilnis

Zijn weduwe, de nu 80-jarige Trees Bot-Groos uit Wervershoof, onderkende de waarde van de langwerpige kistjes. „Ik vond het zonde om ze bij de vuilnis te zetten”, vertelde ze gisteren. Via een zoon belandde de collectie bij een kennis in Scharwoude. Daar raakten de glasplaatjes in de vergetelheid.
Totdat – meer dan vijftien jaar later – de bewoner het lumineuze idee had om het Westfries Museum in Hoorn te waarschuwen. Dat was eind 2005.
Via Cees Bakker van het Westfries Museum kwam de verzameling onder de hoede van Jan de Bruin van het Westfries Archief. De stap naar twee vrijwilligers van Stichting Oud Wervershoof, naar Piet Koomen en Arie Kuin, was daarna snel gemaakt.
De tand des tijds had zijn sporen achtergelaten. De beide mannen pakten het project grondig aan. Bijna elk glasnegatief is inmiddels door hun handen gegaan. Al tien dinsdagen zijn zij bezig geweest in een van de quarantaineruimtes van het archiefgebouw op de Blauwe Berg.

In zijn geest

Afgezonderd van de rest van de wereld, omringd door dikke muren en zware kluisdeuren, gleden honderden en honderden West-Friezen van een halve eeuw geleden aan hen voorbij. Met voor zich, altijd op een vaste plaats, een portret van Nico Bot.
„Wij zijn helemaal in zijn geest bezig”, zegt Piet Koomen.
Ze zijn bijna klaar, nog één kistje te gaan. Later dit jaar worden de glasnegatieven gescand. De opnames zijn daarna beschikbaar in de digitale collecties van het Westfries Museum en Westfries Archief. Een ieder kan dan thuis achter de computer dezelfde ervaringen hebben als Piet Koomen en Arie Kuin.
De mannen staan met glasnegatiefnummer A 396 in hun handen. De trouwfoto van Jaap Huisman. „We weten nog niet welk huwelijk dit is, hij is twee keer getrouwd geweest. Wat Jaap Huisman deed? Hij was dooienverklikker. Hij zegde doden aan. Dan maakte je een rondje door het dorp om te vertellen dat iemand was overleden. Dat was een bijbaantje.”
Jaap Huisman woonde in Wervershoof op C 153. Dit adres noteerde Nico Bot in een dik boek. In dit register, op alfabet, noteerde hij de bestellingen. Later was dit het werk van zijn vrouw, dat kan je zien aan het handschrift. Jaap Huisman is meermalen op de foto gegaan in de studio van Nico Bot. Onder nummer A 400 staat hij genoteerd met zijn kinderen.
Nico Bot is geboren in 1919, als een van de elf kinderen van Kees Bot en Cornelia (Kee) Romein. Vader had een meubelwinkel in Wervershoof. Nico wilde architect worden, maar dat mocht niet. „Daarmee was geen brood te verdienen, vond vader. Een tijdje was hij timmermansknecht, maar dat lag hem toch niet”, aldus mevrouw Trees Bot-Groos.
Nico begon in de oorlog met fotograferen. „Voor de onderduikers waren pasfoto's nodig, voor de persoonsbewijzen. Zo is hij begonnen.” Boven de zaak van vader richtte hij zijn atelier in.
In 1951 trouwde hij en opende verderop aan de Dorpsstraat een eigen zaak. Veel West-Friezen lieten zich fotograferen in zijn atelier, maar hij zocht ze ook op. „Dan zag je hem door het dorp op zijn brommertje, een Mosquito. Op weg naar een trouwreportage”, aldus Arie.

Drukkerij

Bot stopte in 1959 met glasnegatieven en stapte over op een ander procedé. Later nam de fotografie af. „Iedereen had toen zelf een fototoestel. Mijn man begon toen met een drukkerij.” Nico Bot is jong gestorven. Hij overleed in 1974 aan kanker, op 54-jarige leeftijd.
Piet en Arie hebben alle informatie in de twee dikke registerboeken van Nico Bot overgebracht in een database. Vervolgens hebben zij de glasnegatieven uitgezocht, op de juiste volgorde gelegd en verpakt in zuurvrij papier verdeeld over gemakkelijk hanteerbare doosje van steeds vijftien stuks.
De afbeelding op sommige glasplaten is onherkenbaar geworden door aantasting van de deklaag. De mannen zijn daarom net op tijd met hun conserverende monnikenwerk.
De ontdekkingsreis door de glasnegatieven is voor Piet en Arie vaak een feest van herkenning. Zo kwam Piet zijn drie zussen tegen. Arie trof zijn schoonvader, Piet Meester. „Hij was op de foto gegaan toen hij 18 was. Hij is nu tachtig.”

 


Hé, is dat Westfries?

26. Jongens, niet zo klammen (ruzie maken)!
Twee klammers, twee schuld.

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2019 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.