Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Archivering » Westflinge » 2007 » 21 februari

Vijftig jaar voor de klas in Lambertschaag

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor schoolmeesters in Abbekerk, Lambertschaag en De Weere van bijna tweehonderd jaar geleden.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 21 februari 2007.)

Door Ed Dekker

ABBEKERK – Je hebt van die dagen dat je in aanraking komt met West-Friezen die er extra uitspringen. Een persoon over wie je alles wil weten. Stichting Historisch Abbekerk-Lambertschaag komt met zo'n man. Klaas de Beurs. Vijftig jaar schoolmeester in Lambertschaag.

Hij gaf de dorpskinderen vrijwel onafgebroken les tot in 1852, tot zijn dood op 72-jarige leeftijd. De man was op het laatst flink doof en mankeerde zo nog het een en ander, maar Klaas de Beurs bleef op zijn post.
Een halve eeuw onderwijzer in Lambertschaag. Zo'n man verdient blijvende eer. Stichting Historisch Abbekerk-Lambertschaag heeft dat goed begrepen. In een bijlage bij haar nieuwe jaarboekje besteedt de stichting uitgebreid aandacht aan het onderwijs in de dorpen Abbekerk, Lambertschaag en De Weere in de eerste helft van de negentiende eeuw. Daarbij komt Klaas de Beurs uitvoerig aan bod.

Ook koster

Klaas de Beurs begon in 1799 als schoolmeester en koster in Oost-Graftdijk. Deze functies bekleedde hij in Lambertschaag vanaf 1802 tot zijn dood in 1852. Hij wordt een intrigerende man genoemd die lange tijd in zijn eentje zorgde voor redelijk onderwijs in Lambertschaag en Abbekerk.
Onder vaak moeilijke omstandigheden gaf hij les aan veel kinderen. In 1839 kreeg De Beurs versterking van een onderwijzer. Eerder moest hij alles in zijn eentje doen.
Dat was ook rond 1820, toen de Lambertschager school liefst tachtig leerlingen telde. De meeste kinderen kwamen toen uit Abbekerk. In Abbekerk bestond grote ontevredenheid over de school in het dorp van meester Gerbrand Brugman. Bij hem op school werd ‘alles kreupel en gebrekkig’ genoemd.
Het leerlingental op deze school holde achteruit: Bij meester De Beurs zaten de tachtig kinderen als haringen in een ton in het schoolvertrek onder de toren van de kerk. In 1826 werd meester Jean Jacques La Trois benoemd in Abbekerk en keerden veel kinderen terug.
Historisch Abbekerk-Lambertschaag, belicht in haar bijlage de scholen in Abbekerk, Lambertschaag en De Weere van 1801 tot in 1854. De bijlage is geschreven door Jan Visser uit Kampen. Hij is geboren in Lambertschaag en is jaren inspecteur geweest in het lager onderwijs. Het boekje is het resultaat van uitgebreid archiefonderzoek.
Visser begint zijn verhaal in 1855 van de fusieschool Abbekerk-Lambertschaag en in 1856 van de nieuwe school in De Weere. Door de nieuwe wet van 1801 werden schoolopzieners aangesteld. Deze personen moesten scholen controleren. Auteur Visser haalt een flink aantal van deze opzichters uit de vergete1heid.

Wegen onder water

Schoolopziener J. Dozij, predikant te Hoogkarspel, liep in 1805 van dorp tot dorp. Hoe anders was dat in 1816. Veel wegen stonden toen lange tijd onder water. In dat jaar heersten er in de gemeente Abbekerk ernstige ziekten onder schapen en varkens. Schoolopziener Dozij bleef bijna tot zijn tachtigste jaar in functie.
In De Weere blijkt bijna tweehonderd jaar geleden meester Dirk de Jong geen succes. Na een goede start bij de inrichting van de school in 1801 liet hij het helemaal afweten. Hij verstond zijn vak niet, leerde niets bij en modderde zo jarenlang voort. Het verzuim in De Weere is die jaren dan ook groter dan in Lambertschaag en Abbekerk.
Vaak werden kinderen thuis gehouden om te helpen. De meeste dorpelingen waren arm en konden in tijden van drukte gratis helpende handen goed gebruiken. In 1837, na meer dan 35 jaar, stopte meester Dirk de Jong in De Weere.

Niet droog zitten

Jan Visser geeft een indruk van de soms erbarmelijke omstandigheden waaronder schoolmeesters onderwijs verzorgen. Klaas de Beurs verhuisde in 1844 met zijn hele school naar zijn eigen huis. Het dak lekte en de kinderen konden niet droog zitten. Meester De Beurs was toen al 64 jaar.
„We kunnen ons verbazen over de toestand in de drie schooltjes”, concludeert Jan Visser. „Veel wat er mis was kwam voort uit onwetendheid en onmacht. Ook, en dat was erger, was er sprake van onverschilligheid en onwil, vooral van de zijde van de verantwoordelijke gemeentebesturen.”
Vooral dat laatste maakt de bewondering voor mensen als Klaas de Beurs groter.

 


Hé, is dat Westfries?

841. Ik ben blij dat ik thuis ben op de fiets, er staat 'n bonk wind (veel).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.