Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek

Landelijk Schoon Monumentale Kerken Projector Reiscommissie Textieloverleg

Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

 

Facebook

Archivering » Westflinge » 2007 » 7 februari

Met een rolletje asbestkoord in je zak

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor het familiebedrijf Witte in Ursem.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 7 februari 2007.)

Door Ed Dekker

URSEM – Witte Installatie, Witte Wielersport, beide in Ursem, en Witte Uitgeest. Bij al deze zelfstandige bedrijven staat een Witte aan het hoofd, neven van elkaar. De oorsprong van deze ondernemingen voert terug naar grootvader Petrus Johannes Witte die in 1926 in Ursem een smederij overnam.

Petrus Johannes (Piet) Witte, geboren op Texel, trouwde in 1926 met Anna Sprenkeling uit Ursem. Later dat jaar kocht hij de smederij van Gerbrand de Haan aan de Walingsdijk. Met deze aankoop legde hij het fundament voor een flink familiebedrijf.
Dit bedrijf werd in het begin van de jaren tachtig gesplitst in drie onderdelen. Onder aanvoering van de derde generatie Witte ontwikkelen deze bedrijven zich verder.

Historische Kring

De geschiedenis van het regionaal bekende familiebedrijf Witte is vastgelegd in het nieuwe jaarboekje van de Historische Kring Ursem. Het artikel is geschreven door Henk Witte, dochter Agnita en oomzegger Bert. Henk Witte is een van de zonen van de oprichter. Het elf pagina's tellende verhaal in het jaarboekje 2006 is mooi geïllustreerd. Stichting Historische Kring Ursem is opgericht in 1980 en telt 375 donateurs.
Alle vier zonen van Piet Witte kwamen in het bedrijf: Henk, Joop, Giel en Piet. Twee zoons van Henk – Peter en Harry – leiden Witte Installatie te Ursem. De rijwielzaal van Giel, eveneens aan de Walingsdijk, is voortgezet door diens zoon Bert.
Witte Uitgeest is het loodgietersbedrijf en dat heeft Jos Witte overgenomen van zijn vader Joop.
De stichter van het bedrijf startte met een grote tegenslag. Bij de geboorte van het eerste kind – Henk – verloor Piet Witte zijn echtgenote Anna Sprenkeling. De Ursemse stierf in het kraambed. Piet hertrouwde in 1928 met Aagje Oud uit de Beemster. Uit dit huwelijk zijn vijf kinderen geboren, met als dochters Gaath en Tiny.

Wagenwielen

In zijn smederij besloeg Piet Witte paarden. Ook maakte hij wagenwielen en konden de Ursemmers bij hem terecht voor allerlei soorten kleine werkzaamheden, zoals banden lappen, fietsen repareren en bandjes van klompen vernieuwen. Voor de boeren en tuinders maakte hij nieuwe stelen voor landbouwgereedschap. Voorts repareerde hij landbouwwerktuigen. Deze opsomming is verre van volledig.
Hij was van alle markten thuis, Piet Witte. Dat blijkt ook uit zijn inschrijving bij de Kamer van Koophandel in 1929. Hij liet zich registreren als smidsbedrijf, hoefsmederij, kachelsmid, rijwielbedrijf, motorrijwielbedrijf, elektrotechnisch installatiebedrijf, radioinstallatie- en reparatiebedrijf en loodgietersbedrijf. Deze lijst is nog niet eens compleet.
Al in het begin van de jaren dertig verkocht Piet Witte ook benzine. Een liter benzine kostte in die tijd acht cent.

Koffie bij moeder

Aagje Witte-Oud had een belangrijk aandeel in het bedrijf, aldus Henk. „Als er een boer kwam om zijn paard te laten beslaan, dan ging mijn vader aan het werk en werd de klant naar moeder Aagje gestuurd om koffie te drinken. Zij zal vele liters koffie hebben getapt.”
Waterleidingen werden vernieuwd en gerepareerd, kachels schoongemaakt en geplaatst. Ook repareerde Piet huishoudelijke apparaten, zoals koffiemolens en pannen. Dat deed hij niet alleen. „Vader Witte heeft altijd personeel in dienst gehad, zoveel werk was er te doen”, kijkt Henk terug. Herman Imming werkte lange tijd bij Witte. Enkele andere namen van werknemers uit de begintijd zijn Adam Konijn, Floor van Twisk, Arie Mak, Bertus Martin en Thijs Hoebe.
Zoons Henk, Joop en Giel namen de zaak over in 1959. Vader Piet had ruim dertig jaar hard gewerkt. Hij was een daadkrachtige man. Een van zijn vaste uitspraken was: ‘Het ergste kwaad op de wereld is jaloezie en besluiteloosheid’.

Verbrand

De drie zoons zetten het bedrijf voort onder de naam Gebr. Witte. In 1952, drie jaar na de overname, verbrandde de smederij. Op hetzelfde perceel werd een nieuw pand gezet. De eerste auto kwam er. Henk: „Dat was een Goliath. Het was 's ochtends altijd even puzzelen wie er die dag met de auto op klus mocht, en wie met de bakfiets of motor ging.”
Kachels werden in het voorjaar opgehaald bij klanten en nagekeken. Kachelpijpen poetsen en eventueel nieuwe stenen inmetselen. Pas in het najaar werden de kachels teruggebracht.
„De Arbo-wet bestond toen niet”, vertelt Henk. „Sjouwen met die loodzware kachels was normaal. In de smederij liep je met een rolletje asbestkoord in je zak. Daarmee werden kachelruitjes vastgezet.”
De centrale verwarming raakte in de jaren zestig in zwang. Gebr. Witte plaatste de eerste cv bij Nic. van der Bijl aan de Walingsdijk. Op de voorpagina van de Alkmaarsche Courant adverteerde Witte vaak: ‘Centrale Verwarming in uw hele huis, binnen drie dagen stookklaar opgeleverd!’ De slogan sloeg aan. Het bedrijf heeft ook buiten de regio veel cv-installaties aangelegd.

Ooit 26 werknemers

Het werk breidde zich enorm uit. Voor de verwarmingsbranche waren de jaren zestig heel gunstig. Ooit werkten er bij Gebr. Witte 26 mensen, onder wie Kees Bakker, Kees Vlaar, Gerard Kramer, Sjaak Steur, Nico Aaij en André de Block.
Burgemeester Jansen van Ursem opende in 1964 een nieuwe winkelruimte, bestemd voor de verkoop van fietsen en huishoudelijke spullen. Het assortiment breidde zich spoedig uit met witgoed, laarzen, visspullen en schaatsen. Enkele jaren later werd een geheel nieuwe fietsenwinkel aan de Walingsdijk in gebruik genomen. Dat was het werk van Giel.
Hij richtte zich ook op NSU-motoren en tractoren. Giel was dealer van Trabant-auto's. Ook verkocht hij auto's van het merk Wartburg en Barkas.
Henk: „In tractoren van tuinders plaatsten wij versnellingsbakken die we kochten op autosloperijen. Zo konden de tractoren sneller rijden op de weg.”
In 1976 werd een loodgieterbedrijf in Uitgeest overgenomen en Joop werd daar de man. Broer Piet was in Ursem jarenlang verantwoordelijk voor het magazijn. Met een sigaar in de brand en gekleed in een blauwgrijze stofjas was hij een bekende verschijning.
De onderneming werd in 1982 gesplitst. Henk bleef in Ursem met onder meer centrale verwarming en elektra, Joop ging door in Uitgeest met vooral loodgieterwerk en cv, en Giel hield in Ursem de rijwiel- en brommerhandel.
Nu staat de derde generatie aan het roer.

 


Hé, is dat Westfries?

400. Die twee oudjes kunnen leuk koetelen (met elkaar hun huishoudelijke bezigheden, enz. doen). We laten ze maar wat koetelen (begaan, hun gang gaan, zonder ons ermee te bemoeien).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2019 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.