Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek

Landelijk Schoon Monumentale Kerken Projector Reiscommissie Textieloverleg

Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

 

Facebook

Archivering » Westflinge » 2007 » 3 januari

Houtjes hakken op de veiling voor opoe

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor het boekje ‘De Vaarvoiling, zò was ut, zò ging ut’.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 3 januari 2007.)

Door Ed Dekker

GROOTEBROEK – Meindert Reus (64) uit Grootebroek brengt opnieuw het verleden tot leven. En wederom heeft hij geput uit zijn omvangrijke collectie oude foto's. Het resultaat is een boekje over de verdwenen veilingen De Tuinbouw in Grootebroek en De Eendracht in Hoogkarspel.

Het boekje ‘De Vaarvoiling, zò was ut, zò ging ut’ telt zeventig foto's van toen. Vijftig foto's geven een beeld van De Tuinbouw, de overige twintig hebben De Eendracht als onderwerp.
De veiling en het leven daar direct omheen is goed bekend voor Meindert Reus. Jarenlang was hij bloemkoolbouwer. Hij heeft tien jaar samen met zijn vader gewerkt. Ook werkte hij bij een baas, onder wie Piet Schaper en Siemen Oud in Hem.
Als kind ging Meindert vaak mee met zijn vader naar de veiling in Grootebroek. Daar trof hij ook vaak ome Jan, die was handelaar op de veiling. „Oude kratjes werden op een hoop gegooid. Ik hakte daar altijd houtjes van. Die waren voor opoe, de moeder van mijn vader, Aaf Reus-Swart. Opoe woonde in Grootebroek. De houten werden bewaard onder de bedstee. In de winter kwamen ze weer te voorschijn.”

Grote rol

De groenteveiling speelde een grote rol in de gemeenschap. Dat gold ook voor Grootebroek. Zo'n negentig procent van de dorpsbevolking was voor de verkaveling van polder Het Grootslag in de jaren zeventig direct of indirect aangewezen op de tuinbouw, en dus ook op de veiling. „Je was tuinder of je werkte bij een tuinder op de bouw.”
Veel West-Friezen weten mee te praten van het veilen per schuit. In het hoogseizoen werden dagelijks vierhonderd tot vijfhonderd schuiten bloemkool aangevoerd bij De Tuinbouw. Aardappelen en bloemkool vormden jaren de hoofdteelt in West-Friesland. Het fotoboekje geeft daarvan een mooie indruk.
Meindert Reus heeft het boek opgedragen aan zijn vader Cor. Vader Cor is in 1985 overleden op 69-jarige leeftijd.
De eerste foto in het boek dateert van woensdag 10 juli 1925. Het nieuwe gebouw van veiling De Tuinbouw is op die dag in gebruik genomen. De opening groeide uit tot een groot feest. De gehele tuinbouwwereld was aanwezig.
Veilingvereniging De Tuinbouw is opgericht in 1892. Dat was vijf jaar na de oprichting van de allereerste veiling, die in Broek op Langedijk. De Tuinbouw werd een feit in herberg De Paus te Lutjebroek. Er werd gestart met 84 leden. P. Ligthart uit Lutjebroek was de eerste afslager.
‘Schrijver’ was P. van der Jagt uit Grootebroek. De eerste jaren werd de groente geveild bij het station Bovenkarspel-Grootebroek. Bij het station stond ook een fabriek van ingemaakte groenten.
Het veilinggebouw in 1925 was tot stand gekomen onder aanvoering van voorzitter Thijs Roosje. Het complete bestuur ging op de foto bij de opening. De Tuinbouw heeft acht voorzitters gehad: S. Broersen, K. Buijsman, J. Kok, P. de Boer, Th. Roosje, A.P. de Boer, Jac. de Wit en – de laatste – H. Wildoër.
Veel foto's geven een beeld van grote drukte bij de veiling. Kloetend voeren de tuinders hun kool aan. Wie zijn land midden in polder Het Grootslag had, moest soms twee uur kloeten voordat je bij de veiling was. Dat duurde langer als je de wind pal tegen had.
De spoorwagons stonden op de landtongen. Deze zogeheten kopsporen zijn aangelegd in de jaren dertig. Er waren zes kopsporen voor dertien wagons. Overblijfselen van de landtongen liggen er al jaren verwaarloosd bij.
Zonder marktcafé geen veiling. Het café bij De Tuinbouw werd lange tijd gerund door Nico Bakker. Andere uitbaters waren Nico Broersen en – als laatste – Gerrit Bakker-Klein.
Aardappelen voor de export werden vanaf het veilingterrein over het water vervoerd met de Stella Maris. Over het IJsselmeer voer dit schip naar Amsterdam. Daar werden de aardappelen overgeladen in een groter schip.
De tuinders moesten hard werken, maar er was minder stress. Alles ging z'n gangetje. Veel foto's ademen dit sfeertje ook. Een apart kunstje was om de bloemkolen in het blad netjes in de schuit te stapelen. Een rampjaar voor de tuinders was 1933. Er werden toen 400.000 bloemkolen aangevoerd, die nog geen anderhalve cent per stuk konden opbrengen. Miljoenen kolen werden op het land stukgehakt. In dit rampjaar werd 7,3 miljoen kilo aardappelen vernietigd.
Veel bekende namen uit De Streek passeren de revue. Vrachtvaarder Jaap van der Tiel ligt met zijn volgeladen schuit diep in het water (1950). Jaap Lamboo zet kisten met aardappelen in een spoorwagon. Hij werkte bij de transportafdeling van De Tuinbouw.

Handelaren

Cor Bakker uit Grootebroek ligt in zijn schuit met bloemkool te wachten, Dirk Berkhout uit Bovenkarspel is met bloemkool onderweg. We zien in een leren jas keurmeester Klaas Boon van het KCB. In de veilingbankjes zitten de handelaren Kees Kuin, Jan Frederiks, Willem Schimmel, Jan Bobeldijk, Theo Reijn en Teun Vlam. De mannen van de werkplaats repareren kapotte bakken en kisten: Dirk Neuvel, Vok Appelman, Jaap Appelman, Jan Mol, Kees Bakker en Dirk Basjes.
De laatste veiling van De Tuinbouw was op donderdag 9 december 1976. De veilinggebouwen zijn later verbrand.
Veilingvereniging De Eendracht in Hoogkarspel is opgericht in 1898. Het eigen volwaardig veilinggebouw werd gezet in 1919, door timmerman Cornelis Bimmerman uit Lutjebroek. In het gedeelte van het boek met foto's van De Eendracht zien we tuinders als Reindert Buysman, Flores Ruitenberg en Dorus Degeling. Mannen als Henk Kors, Jan Noordeloos, Sijmon Bakker, Jan Smit, Bertus Klein, Piet Kat en Chris Kors verwerken aardappelen.
Tot 1966 was er nog een ochtendveiling bij De Eendracht. Op de 68e jaarvergadering, 18 december 1965, besloot De Eendracht te fuseren met De Tuinbouw. De fusie kreeg in de loop van 1966 zijn beslag.

Verkrijgbaar

Het boekje ‘De vaarveiling, zò was ut, zò ging ut’ kost 17,75 euro (inclusief verzendkosten 20 euro). Het is verkrijgbaar bij Meindert Reus, Meidoornlaan 25 te Grootebroek, telefoon 0228-512505. Wie het boek opgestuurd wil krijgen, kan het verschuldigde bedrag storten op rekeningnummer 5037816, ten name van Uitgeverij Toen en Thans.
Meindert Reus is bezig met de voorbereiding van een dorpsreünie. Deze Grootebroeker bijeenkomst is op zaterdag 5 mei 2007 in sporthal De Kloet. Dan verschijnt ook zijn volgende boek, ‘Stede Broec Toen en Thans’. Dit boek op A4 formaat zal bestaan uit meer dan tweehonderd foto's van Bovenkarspel, Grootebroek en Lutjebroek.

 


Hé, is dat Westfries?

632. Ik verskeurde (scheurde) m'n nieuwe mantel aan 'n spijker, ik was er beloord van (kapot, erg teleurgesteld).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2019 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.