Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Archivering » Westflinge » 2006 » 14 juni

Van gymzaal tot vissershuisje

Westflinge
De rubriek Westflinge richt de schijnwerper op het verleden van West-Friesland met een actuele aanleiding. Vandaag aandacht voor monumenten en andere cultuur-historische rijkdommen in de regio.
(Eerder verschenen in het Noordhollands Dagblad, woensdag 14 juni 2006.)

Door Ed Dekker

HOORN – Wijdenes, Grosthuizen, Hem, Lambertschaag en Oostwoud. Ook allerlei dorpen in West-Friesland zijn bedeeld met rijksmonumenten. Rijk in dit opzicht zijn ook Obdam, Schellinkhout, Hoogkarspel, Spierdijk en Oudendijk. Het boek ‘Monumenten in Noord-Holland’ maakt duidelijk dat monumentale topstukken niet alleen in steden als Hoorn, Enkhuizen en Medemblik zijn te vinden.

De regio West-Friesland heeft een fors aandeel in het nieuwe boek. Het elfde en voorlaatste deel van de serie ‘Monumenten in Nederland’ is gewijd aan de provincie Noord-Holland. West-Friesland, Kop van Noord-Holland (inclusief Texel), Waterland, Zaanstreek, Kennemerland, Meerlanden en de Gooi- en Vechtstreek, alle regio's komen uitgebreid aan bod.
De serie is een project van Uitgeverij Waanders te Zwolle, in samenwerking met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg te Zeist. De reeks vormt een rijk geïllustreerd naslagwerk waarin per provincie op beknopte wijze veel feitelijke gegevens over cultuurhistorisch waardevolle objecten zijn te vinden. Daarbij gaat het niet alleen om gebouwen. Ook wordt uitleg gegeven over de ontstaansgeschiedenis van het gebied.

Aanvulling

Niet alleen de oudere en al langer vertrouwde bouwkunst, maar ook de jongere monumenten uit de periode 1850-1940 krijgen ruimschoots aandacht. In die zin is het boek een aanvulling op een standaardwerk van ruim vijftig jaar oud. In 1955 verscheen het deel ‘Westfriesland, Tessel en Wieringen’ in de reeks ‘De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst’.
Deze reeks biedt een overzicht van alle bestaande aardwerken en bouwwerken die ouder zijn dan 1850 en van belang waren uit oogpunt van geschiedenis en kunst. Het standaardwerk is alleen nog antiquarisch verkrijgbaar.
Het nieuwe monumentenboek telt 606 pagina's en 800 foto's. Foto's van objecten, luchtfoto's, kaartjes, de liefhebber van plaatselijke en regionale historie kan zijn hart ophalen. Enkhuizen is goed vertegenwoordigd met ruim vijftien pagina's. De Zuiderpoort in Enkhuizen siert de omslag van het boek. Dit verdedigingswerk is beter bekend als de Drommedaris. Enkele voorbeelden van belangwekkende jongere bouwkunst in Enkhuizen zijn het voormalige postkantoor aan het Zuiderkerkplein en de gymzaal van de voormalige Rijks Hogere Burgerschool aan de Westerstraat.

Hoekwinkels

Hoorn is ook vertegenwoordigd met vijftien pagina's, Medemblik met zes. Het fenomeen hoekwinkels in Hoorn wordt belicht met onder meer de panden Stad Maastricht (Gouw 33), Grote Noord 64 en Nieuwsteeg 22. Bekende monumenten in Medemblik als kasteel Radboud, de Bonifatiuskerk en het Koggehuis worden afgewisseld met onder meer de voormalige openbare lagere Graaf Florisschool aan de Graaf Florislaan, het havengebouwtje aan de Oosterhaven en het trafohuisje aan de Torenstraat.
Grootebroek komt aan bod met onder meer het voormalige raadhuis aan de Zesstedenweg en de nabij staande boerderij Zesstedenweg 214. Deze stolp is gebouwd in het midden van de negentiende eeuw. In de voormuur is een hergebruikte gevelsteen uit de zeventiende eeuw aangebracht. Deze steen toont Sint Maarten.
Over het voormalige raadhuis van Avenhorn wordt gemeld dat het is gebouwd in 1878 en zijn bestemming verloor met de gemeentelijke herindeling in 1979. Het pand staat in Grosthuizen. De gemeente Avenhorn is opgegaan in Wester-Koggenland.
Van veel dorpen worden stolpen genoemd. In Hem zijn dat enkele boerderijen aan de Hemmerbuurt. De r.-k. Sint Marcuskerk te Hensbroek wordt een eenvoudig houten noodkerkje genoemd. Het is gezet in 1964.

Houten voorschot

Bijzonder aan het vissershuisje Noordeinde 16 te Lambertschaag is het houten voorschot. De rest van het pandje is gepleisterd. Het dateert uit het begin van de negentiende eeuw.
Stationsgebouwtjes, pastorieën, grenspalen, herenhuizen, kerken, stolpen, voormalige kaasfabrieken, in allerlei verschijningsvormen trekt monumentaal West-Friesland aan de lezer voorbij. Waterschapsgeschiedenis wordt aangestipt met molens en stoomgemalen, zoals het prachtig opgeknapte voormalig stoomgemaal van de polder Beetskoog te Oudendijk.
De Beukenhof, De Postgalei, Zorg en Hoop, Sijbekarspel is met statige stolpen prominent aanwezig. Met De Vooruitgang in Sijbekarspel wordt de plank misgeslagen. Het pand is in 1949 niet gezet als ‘modelboerderij’ met een grote ‘varkensschuur’. De Voortuitgang was het onderkomen van de gelijknamige KI (vereniging voor kunstmatige inseminatie, een coöperatie van boeren om koeien te laten dekken). De stieren werden gestald in een stevige schuur.
Het boek ‘Monumenten in Noord-Holland’ is een waardevol naslagwerk en kost 44,95 euro.
Het voormalige raadhuis van de gemeente Avenhorn te Grosthuizen. Op deze foto uit 1978 is het pand, genoemd in het boek ‘Monumenten in Noord-Holland’, nog in gebruik als gemeentehuis. Foto's archief NHD.

 


Hé, is dat Westfries?

367. Koolprak dien je niet op als gastmaal (stamppot van kool en aardappelen).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.