Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon Monumentale Kerken

Projector Reiscommissie Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families Westfriese Molens

Facebook

Stemmen Molenprijs Lastdrager.

Archivering » De Speelwagen » 1950 » No. 9 » pagina 278-279

Een rectificatie en een aanvulling

Eerder verschenen in 'De Speelwagen', 5e jaargang, 1950, No. 9, pagina 278-279.
Uitgave: Historische Genootschappen in Hollands Noorderkwartier.
Auteur: Ir J. N. Blaauw.

De bijdrage van de heer Brongers te Middelstum in het Juli-nummer, blz. 205, deed mij grijpen naar het tijdschrift „Hobby”, welks bestaan mij eerder niet bekend was en waar in de derde jaargang 1948/49 van de heer Jaap Walter een serie artikelen te vinden is over „tijdaanwijze>rs in den loop der eeuwen”, welke ik iedere klokkenliefhebber warm ter lezing kan aanbevelen. Dit is voor mij aanleiding om in wat ik schreef over „uurwerkmakerskunst in het Noorderkwartier” enkele dingen recht te zetten.

Bij het verschijnen van mijn artikeltje in De Speelwagen (vierde jaargang, blz. 361) was ik er inmiddels achter gekomen, dat met Laren niet bedoeld was Laren in Noordholland, maar Laren in Gelderland waarvan het gemeentebestuur in Lochem zetelt. Dit gemeentebestuur kon mij niet verder over de klokkenmakersfamilie Reumpol inlichten maar noemde een tweetal adressen waar men mij misschien kon voorthelpen en die dat inderdaad hebben gedaan.

De heer L. schreef, dat hij vele brieven en ook persoonlijke bezoeken heeft gehad in verband met de Reumpol-klok, maar hij weet er alleen van, dat het twee broers betrof die deze klokken maakten en dat het huis te Laren, hoewel thans geheel verbouwd, nog was aan te wijzen. Het torenuurwerk te Dodewaard was o.a. door hen vervaardigd.

Mr S. schreef, zich te herinneren, dat in de geschriften van de heer Heuvel, waar deze zijn jeugd in het dorp Laren beschrijft, een en ander te vinden is.
In „Achterhoeks Boerenleven, het geheele jaar rond” door H. W. Heuvel, uitgave Ae. E. Kluwer, Deventer 1927. staat op blz. 254: Van de woningen in de omgeving der school was een buurrijmpje:

Arend-Jan met de elle (kleermaker)
Bannink met de velle (schoenmaker, looier)
Wesse1diek met den bonten hond
Reumpol draait den sliepsteen rond
Diekerman met 't zoere brood
(bakker)
en Jetje knapt de luuzen dood.

En op blz. 255 bij de beschrijving van de huizen ter plaatse: „Nog iets naar 't Westen en wat achteruit is een boerenhuis „Het Reumpol”, waar in de achttiende eeuw een vermaarde klokkenmakersfamilie woonde, wier degelijke stoeltjesklokken ver in den omtrek verkocht werden in een tijd toen de meeste buitenlui nog geen uurwerk bezaten en hun schaften regelden naar 't gelui van den dorpstoren.”

Hiermede is dus aangetoond, dat de Reumpol-klokken in de Achterhoek van Gelderland werden gefabriceerd.
Bovendien staat nog op een Reumpol-klok, die ik zag op een der acht kastelen die Vorden omringen: „Goslinck-Reumpol Laeren 1743”.

Maar noch op deze, noch op een in Friesland aanwezige Reumpol-klok, noch ook op de afbeelding op blz. 180 van de derde jaargang van Hobby, is iets te bemerken van een koperen sierstuk boven de wijzerplaat waarin een R in sierlijnen verwerkt is, zodat, zo er al klokken met een dergelijke R. bestaan zouden, dit geenszins als een kenmerk voor deze klokken kan gelden.

Ook vernam ik van een „Goorse klok”, uit Goor dus, een groot model stoelklok met ijzeren kolommen en een lange slinger, die onder het stoeltje uitkomt. Hofman heette de maker. Op het klokkekleedje, dat de klok siert in de Waag te Deventer, een fraai exemplaar met muziek, volgens mijn zegsman vermoedelijk ook een Reumpol, staat het volgende:

Wijss ick U telken tick
Hoe flux de tyd sich spoedt
So doet u Taek mit Vlijtt
En bit mit fromm Ghemoet

En hebt Ghij die mij Hoertt
Malcandren iet misdaen
So Soent u wedder off
Alsvoer ick 't wehr doe aen.

Gewoon schattig door zijn eenvoud is de Drentse stoofklok, die staat afgebeeld op blz. 182 in het artikel van de heer Jaap Walter hierboven genoemd en die, hoewel niet in het Noorderkwartier, toch in Noordholland is terecht gekomen.

Nog wil ik opmerken, dat in de Achterhoek de beeldjes, die op staartklokken plegen voor te komen, veelal vervangen zijn door wat men daar noemt „Friesche vazen”. Er zijn mij twee soorten bekend, één met concentrische cirkels, de andere met een soort druiventrossen, beide met fel rood en groene kleuren en veel verguldsel.

Weliswaar zijn wij wat ver van honk geraakt, maar dat kon moeilijk anders. Er blijkt intussen behalve de vroeger genoemden ook nog een Amsterdammer klok te bestaan (Handelsblad 31 December 1948).
Wanneer komen van die eerder genoemde specimina de afbeeldingen in De Speelwagen?

Ir J. N. Blaauw

 


Hé, is dat Westfries?

428. Die zwager van je is 'n snokkere of: snukkere kerel. Als hij van de partij is, kom je vaak in 'n snokkere situatie (wat eigenaardig, wat buitenissig, meestal met 'n komisch tintje eraan).

Klik hier voor meer Westfriese woorden en uitdrukkingen.


© 1924-2020 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap - Privacyverklaring

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.