Geschiedschrijving
Geschiedenis van West-Friesland in vogelvlucht
Deel II: West-Friesland en de steden
13. Het Peperhuis te Enkhuizen. De handel op Indië en andere buiten-Europese gebieden
Klik hier voor een grotere afbeelding.
Er kwamen steeds meer handelsondernemingen en steeds meer scheepswerven. Later dan in Spanje en Portugal werd ook
vanuit Holland begonnen met ontdekkingsreizen. Dit vond plaats vanaf de jaren vlak voor 1600. Reders brachten geld bij
elkaar en gaven opdrachten om op zoek te gaan naar nieuwe scheepvaartroutes. Zo kwamen Hollanders, Zeeuwen en Friezen in
Midden- en Zuid-Amerika, Afrika en Azië terecht.
In 1602 werd de Verenigde Oostindische Compagnie opgericht door o.a. Johan van Oldenbarneveldt. De VOC kreeg het recht en
de middelen om een handelsmonopolie op te bouwen en dit eventueel met geweld te verdedigen. Er werd een sterke vloot gebouwd,
en de VOC was verantwoording schuldig aan de Staten Generaal. Het was niet van het begin af aan duidelijk dat juist Indië,
het tegenwoordige Indonesië, het belangrijkste handelsgebied zou worden. Men sprak in het algemeen van het gebied "voorbij
Kaap de Goede Hoop".
Inderdaad lukte het de Hollanders om binnen slechts dertig jaar in Indië een uitgebreid verkeers- en handelsnet op te bouwen,
waarvan Batavia het centrum werd. De leidende en meest bekende figuur in deze operaties was de uit Hoorn afkomstige Jan
Pieterszoon Coen, van wie nu een standbeeld in zijn geboorteplaats Hoorn staat.
We mogen niet vergeten hoe de Hollanders dit rijk in hun macht hebben gekregen. Indië was ook toen al een hoogstaande
samenleving, met dorpen, streken, feesten, gewoonten, en vrij dicht bevolkt. Het is schokkend te lezen welke gevolgen de komst
voor deze mensen had: "Berucht bleef hetgeen op de Banda-eilanden geschiedde, in dit geval gericht tegen de inheemse bevolking
tot verwerving van het produktie-monopolie. De bevolking daar werd door Compagnietroepen de bergen ingedreven en uitgehongerd.
Met de wapens in de hand werd het voor de Compagnie zo belangrijk blijkende steunpunt aan de noordoostelijke kust van Java,
Jacatra, in 1619 veroverd." Er werden verdragen gesloten (hoewel er vaker wordt gesproken van "opgelegd"), maar van een
gelijkwaardige handelspositie was geen sprake. Ooggetuigen spreken van verovering, dwang, onderdrukking, plundering, ja zelfs
van mishandeling en moord door de Hollanders. We kijken daar vreemd tegenaan maar in die tijd lagen de normen en waarden anders.
De meeste schepen kwamen bijna leeg naar Indië en vertrokken overvol weer naar Holland: specerijen, peper, koffie en suiker
waren de voornaamste produkten. Deze vielen in Europa al snel in de smaak en in korte tijd werd bijvoorbeeld het koffie- en
theedrinken een gewoonte.
Deze dia van het Peperhuis in Enkhuizen herinnert ons aan die tijd in de 17e eeuw. Hier werd de peper uit het verre Indië in
pakhuizen opgeslagen en verder verhandeld.
© 1924-2012 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap
West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.