Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Archivering » West-Friesland toen en nu » Deel 1. Monument van een dijk » pagina 3

Voorwoord bij de serie West-Friesland - toen en nu

Historie is zichtbaar

West-Friesland is een dynamisch gebied met een rijke historie. Veel van die historie is nog steeds te zien in de steden en de dorpen en in het landschap.
De gevel van het Westfries Museum in Hoorn bijvoorbeeld vertelt een verhaal, rond de grenspaal de Dikke Paal op de Omringdijk bij Winkel zingt geschiedenis, de grafheuvels in het vlakke land bij Zwaagdijk-Oost verhalen over de vroegere bewoners van dit gebied.
De serie West-Friesland - toen en nu staat stil bij zulke erfgoedobjecten. Aan de hand van zo'n object wordt een onderdeel van de West-Friese geschiedenis uitgediept. Niet alleen met woorden, maar vooral ook met beelden. Beelden van vroeger en van nu.
Alle objecten zijn door iedereen te bekijken en te bezoeken.
Deze unieke serie bestaat uit vijftien delen. Elke aflevering neemt een thema uit de historie van West-Friesland onder de loep. De erfgoedobjecten staan afgebeeld aan het begin van ieder hoofdstuk en vormen het uitgangspunt voor het verhaal.

Op tal van plaatsen langs de Omringdijk herinneren wielen of welen nog aan vroegere dijkdoorbraken. Op tal van plaatsen langs de Omringdijk herinneren wielen of welen nog aan vroegere dijkdoorbraken. Een fraai voorbeeld is de Keinsmerwiel achter de Westfriesedijk, ter hoogte van Schagen. (Foto TM)

Landschap

West-Friesland is het gebied binnen de Westfriese Omringdijk.
De eerste bewoners vestigden zich hier zo'n drieduizend jaar voor onze jaartelling. Bij het huidige dorp Zandwerven bijvoorbeeld was bewoning mogelijk op strandwallen, een soort lage duinen.
In de loop van de eeuwen kwamen er mensen wonen in West-Friesland en ze werden weer verdreven, meestal doordat de grond te drassig werd. Tussen 800 en 1000 raakte het gebied definitief bewoond. Men vestigde zich op hoge en dus droge plaatsen in het land, zoals op de oude stroombeddingen of kreekruggen. De oudste dorpen liggen in een lange rij op zo'n zanderige rug. Dat is bijvoorbeeld het geval bij Spanbroek, Opmeer, Wadway, Wognum.

Dijken en molens

Door ontginning daalde de bodem en er moesten dijken aangelegd worden om droge voeten te houden. Vanaf 1250 lag rondom het gebied de Westfriese Omringdijk. We zien de dijk overal terug in het landschap. Tussen Kolhorn en Krabbendam is deze dijk op zijn hoogst en kronkelt hij om de laaggelegen wielen heen. Zij herinneren aan de vele dijkdoorbraken die er geweest zijn in de loop der tijd. Maar dijken alleen konden de zee niet keren. Watermolens, met name de achtkante houten bovenkruiers, brachten in de 15de eeuw redding. Zij maalden het overtollige water weg. Honderden hebben er gestaan in West-Friesland.

Dorpen en steden

Dorpen werden groter, steden ontstonden. De 17de-eeuwse rijkdom van Hoorn en Enkhuizen is af te lezen aan gevels, poorten en kerken. Veel rijkgeornamenteerde stolpboerderijen getuigen van de gouden tijd tussen 1850 en 1870, toen het de boeren goed ging dankzij de steeds maar stijgende kaasprijzen. West-Friesland was van oorsprong een agrarisch gebied. In land- en tuinbouw, bij zaadteelt en in de veehouderij vervulden West-Friezen vaak een pioniersfunctie. Maar ook op andere terreinen komt de werklust en de koopmansgeest tot uiting. Landelijk bekende bedrijven als bijvoorbeeld Blokker en Deen hebben WestFriese wortels.

De redactie

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.