Archivering
Archivering » Thema's » Enkhuizen
Enkhuizen: Historie
De gemeente Enkhuizen omvat de woonkernen Enkhuizen, Westeinde en Oosterdijk. Het begon allemaal
in het jaar 1000, toen op een buitendijks gelegen droogte, zuidoostelijk van het huidige Enkhuizen,
wat verspreide armelijke behuizingen van vissers en boeren te vinden waren.
Enkhuizen bleef niet verschoond van plundertochten, brandstichtingen en vergeldingsmaatregelen.
Enkhuizen verloor de strijd tegen de macht van de Hollandse Graven, net op het moment dat ze haar
rechten ontving van Jan I in 1299. De Oostfriezen waren geduchte tegenstanders van de Hollandse Graven
en de Enkhuizers.
Onder Willem de Vijfde ontving Enkhuizen in 1355 stadsrechten waardoor Enchusen en Gommerkerspel
verenigd werden tot een stad. Enkhuizen leefde van de scheepvaart en de visserij. De zware storm van
1361 gaf aanleiding tot de bouw van een haven, de huidige Noorder- en Zuider Havendijk. Enkhuizens'
welvaartsdrang won het van partijtwisten tegen onder andere de Friezen en Geldersen wat resulteerde
in de bouw van koopmanshuizen, de Rommelhaven in 1935, in 1542 de Oude Haven thans Dijk en in 1567 in
de bouw van de Oosterhaven.
De ommuring van Enkhuizen werd in 1549 voltooid en was er mede oorzaak van dat op 21 mei 1572 "de
sleutel van de Zuiderzee" in strijd tegen de Spanjolen, in handen van de bewoners bleef. De
ontwikkeling van de zeevaart en de handel met onder andere Voor-Indië en Japan legden voor Enkhuizen
bepaald geen windeieren; de bevolkingsaanwas zette zich voort zodat overgegaan moest worden tot de
aanleg van nieuwe verdedigingswerken. De Drommedaris is de enige poort behorende tot de oude
verdedigingsgordel die in stand is gebleven. Het bepaalt thans voor een belangrijk deel het aanzicht
van Enkhuizen. Maar dat na voorspoed tegenspoed komt, gold ook voor Enkhuizen, dat te lijden had van
kaperschepen van Ostende en Duinkerken en de boycot van de Hollandse schepen in internationaal verband,
ingevolge de "Acte van Navigatie" uitgevaardigd door de Engelse dictator Cromwell. Het
uitbreken van de pest in 1636 eiste meer dan 2600 slachtoffers.
Bovendien kwam daar nog het uitbreken van de eerste Wereldoorlog in 1914 bij en de toenemende positie
van Amsterdam wat ten koste ging van de steden van het Noorderkwartier. Enkhuizen verloor veel kapitaal
aan het herstel van de havenmond door verzanding. Als gevolg van diverse oorlogen liep het bevolkingsaantal
onrustbarend terug, alsmede de haringvloot.
Gedurende het laatste kwart van de vorige eeuw versterkte de positie van Enkhuizen door onder andere
de totstandkoming van de Spoorwegverbinding met Amsterdam en de intensivering van de land- en tuinbouw
in West-Friesland.
Naast de teelt van de gebruikelijke zaden, ging men zich steeds meer bezighouden met de teelt van
bloemzaad. De verbouw van aardappels en groente nam voortdurend toe en de bloembollencultuur bood goede
vooruitzichten. De afsluiting van de Zuiderzee in 1932 bracht geen ondergang van de visserij teweeg,
maar verschafte voor de paling- en snoekbaarsvissers een redelijk bestaan. Het bevolkingsaantal nam
na de Tweede Wereldoorlog zienderogen toe; het tijdperk van herstel was begonnen. Verschillende grote
en kleine ondernemingen kwamen tot ontwikkeling. De thans in Enkhuizen gevestigde zaadbedrijven nemen
zelfs mondiaal gezien een vooraanstaande plaats in. Voorts is in de gemeente een belangrijke
plasticindustrie gevestigd. Op toeristisch gebied vormt Enkhuizen een belangrijke trekpleister, onder
andere dankzij de fraaie historische binnenstad, de aanwezigheid van het Zuiderzeemuseum en de jachthavens,
die tot de drukst bezochte van Nederland behoren.
Naam
Een verklaring van de naam Enkhuizen is niet, althans niet met zekerheid, te geven. Men heeft het
gezocht in enkele huizen, end van de huizen (van de Streek), eng (dicht opeen) gebouwde huizen, huizen
op de eng of enk (bouwland) of huizen van Enke (een Friese mansnaam). Latere onderzoekingen zouden
hebben uitgewezen dat de beide eerste veronderstellingen onjuist zijn.
Bovenstaande tekst is overgenomen uit de gemeentegids van Enkhuizen (editie 2000-2001).
© 1924-2012 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap
West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.