Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Archivering » De Speelwagen » 1952 » No. 4 » pagina 102-103

De Vergulde Valk te Zijdewind

Eerder verschenen in 'De Speelwagen', 7e jaargang, 1952, No. 4, pagina 102-103.
Uitgave: Historische Genootschappen in Hollands Noorderkwartier.
Auteur: Mr J. Belonje.

Aan het onderzoek van de namen van oude herbergen is in ons land nog maar weinig gedaan. Toch zou zulk een studie ook haar betekenis kunnen hebben, niet alleen omdat het zeker is, dat de namen van deze instellingen vanouds tot de bevolking, wellicht voornamelijk tot die ten plattelande, sterk gesproken moeten hebben, maar ook omdat aan de keuze van deze namen folkloristische elementen geenszins vreemd geweest kunnen zijn.

Zeggen namen als De Geleerde Man (Bennebroek), De Roode Leeuw (Schagen en Schoorl); De Rustende Jager (Heiloo, Bergen, Castricum), Brederode (Bloemendaal, Oudkarspel) e.d. in dit opzicht slechts weinig, anders is het gesteld bij namen als De (Roode) Eenhoorn (Nieuwe Niedorp), Het Roode Hert (Egmond-aan-den-Hoef), De Ooievaar (Oegstgeest, Uitgeest) of De Moriaan (Warmenhuizen).

Onder de laatste categorie moe ten zeker ook de talrijke valken gegroepeerd worden. Alkmaar bezit een „Gekroonde Valk”, Egmond-aan-Zee een „Vergulde” dito. Ook De Valk komt voor (Warmond), een „Groene Valk” is geen uitzondering (Wormer, Akersloot), terwijl ook „De Witte Valk” bestaat.1)

Waar ten Z. van de thans als pakhuis gebruikte voormalige Ned. Herv. kerk van Zijdewind de Dorpsstraat zich min of meer tot plein-breedte verwijdt, ligt aan de Oostzijde daarvan een gebouwencomplex, plaatselijk genummerd 196, zijnde de oude dorpsherberg. Boven de ingang hangt een niet onverdienstelijk geschilderd uithangbord, hetwelk te kennen geeft, dat het geheel thans de naam voert van Het Lands Welvaren, of Landmans Welvaren, zoals de eigendomsbewijzen sedert omstreeks 1860 onthullen. Het heeft er alle schijn van, dat het uithangbord nog uit het begin van die eeuw dagtekent. Het stelt een groepje schepen op woelige zee voor, waaronder er een groter is, dat gevaarlijk overhellend, in het centrum aan komt zeilen. En dat grote schip vertoont een bouw van omstreeks 1825.

Het kwam vroeger meermalen voor, dat de herbergier, vooral op een dorp van bescheiden omvang als Zijdewind, zich met allerlei zaken, van de meest uiteenlopende aard, inliet. Het was hier b.v. vanouds zó gesteld, dat er een hoofdbedrijf uitgeoefend werd, maar dat daarnaast een stalling aanwezig was, voorts een kolfbaan, annex zaal (voor uitvoeringen) en zelfs een rogge-, wittebroods- en beschuitbakkerij!

In het protocol van de destijds te Nieuwe-Niedorp gevestigde notaris Jan Roggeveen vond ik een tweetal acten van transport, waarbij dd. 5" Maart 1817 Dirk van Stipriaan, „herbergier aan de Zijdewind” aan Johannes Mooijen, boer aldaar, deze herberg transporteerde en dd. 16 Februari 1836, waarbij J. Mooijen zijn bezit weer overdeed aan Gerrit Bleeker, „schipper op Alkmaar wonende aan de Zijdewind”.

Het merkwaardige daarbij is nu, dat in deze twee gevallen het eigendom niet als het „Lands Welvaren” staat aangeduid, maar als de herberg genaamd de Vergulde Valk. Kennelijk is De Vergulde Valk dus de oorspronkelijke en in verband met de aard van de naam wellicht zelfs reeds de middeleeuwse aanduiding van deze herberg geweest.

Mr J. Belonje

1 Verschillende gegevens over namen van oude herbergen, ook die ik later nog hoop te publiceren, ontving ik van de heren W. J. J. C. Bijleveld te Oegstsgeest en P. Boer te Alkmaar.

 


© 1924-2018 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.