Twintig eeuwen West-Friesland, de Westfriezen en hun culturele leven

Roerende eenvoud

Vanaf 1907 gaven ze elke Tweede Kerstdag een concert in het Amsterdamse Concertgebouw. Vooral als a-capella-koor sloegen de Wognummers de toehoorders met stomme verbazing. Terugkerende woorden in de kranten waren: roerende eenvoud, helderheid, natuurlijkheid, zuivere zielsontboezeming en zelfs ‘de adem Gods omzweefde ons’. Sinds 1898 droegen de vrouwen van het koor de Westfriese kap, wat er toe bijgedragen zal hebben, dat de journalisten hen wat vertederd omschreven als’ eenvoudige boeren en boerinnen’. Ster van het gezelschap was de sopraan Grietje Slagter, die waar ze ook zong, nooit een spoor van zenuwen vertoonde, behalve wanneer ze in Wognum moest optreden.
Het Wognummer succes kwam niet uit de lucht vallen. De in Kolhorn geboren schoolmeester Jacob Kwast (1784-1866) legde de basis voor de Wognumse zangcultuur. De gemeente Wognum wilde na zijn vertrek alleen nog maar muzikale schoolmeesters en die kwamen er: Jan van der Oord, D. van den Abeele, Andries Magnée. En zo kon de legendarisch geworden dirigent Willem Saal (1868-1917), fruitkweker van beroep, beschikken over geoefende stemmen die hij met grote muzikaliteit en vasthoudendheid tot een indrukwekkend geheel wist te maken. Belangrijk voor de continuïteit was dat hij ook zorgde voor een uitstekende organisatie van de optredens, treinreizen, buitenlandse reizen en verspreiding van affiches. Hij liet zelfs naast zijn boerderij een repetitielokaal bouwen.
Na het overlijden van Willem Saal in 1917 ging ‘Jacob Kwast’ verder als Wognums Zangkoor met de zoon van Willem, Dirk, als dirigent. Het succes bleef groot. Hij dirigeerde werken van onder andere Sweelinck, Gabrieli, Bruckner en Poulene. Het Wognums Zangkoor was regelmatig via de radio te beluisteren en trad op met vermaarde musici zoals de hoboïst Jaap Stotijn en de organisten Cor Kee en Albert Schweitzer, de bekende arts-zendeling.
Het laatste optreden van Wognums Zangkoor vond plaats in 1956.

Muzikaal fenomeen

Een muzikaal fenomeen was de, in Hoorn geboren, bas Johan Messchaert (1857-1922). In 1873 woonde hij, 16 jaar oud, in Arnhem om een opleiding tot bloemist te volgen.

AFBEELDING(EN) NOG NIET BESCHIKBAAR = Boven: Johan Messchaert uit Hoorn trad op met de groten der aarde. Dus ook met het Concertgebouworkest onder leiding van dirigent Willem Mengelberg en het koor der Zangvereniging Amsterdam. Op deze foto van omstreeks 1914 zit de zanger op de voorste rij, zesde van links, van het podium van het Concertgebouw te Amsterdam. (AWG)

Linksonder: Johannes Martinus Messchaert (1857-1922). (AWG)

Rechtsonder: Dirk Saal uit Wognum, gefotografeerd aan het orgel. Saal (1894-1988) was de zoon van de bekende koorleider Willem Saal. Ook Dirk Saal was muzikaal leider. In Wognum riep men wel: “Iedere Saal is muzikaal”.

« Vorige pagina | Volgende pagina »