Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Archivering » Ach Lieve Tijd » Deel 13: Westfriezen en hun dagelijks leven » pagina 318

Twintig eeuwen West-Friesland, de Westfriezen en hun dagelijks leven

Ook de aanleg van het bovengrondse elektriciteitsnet zorgde voor een grote sprong voorwaarts. Een revolutionaire uitvinding op huishoudelijk gebied was uiteraard de elektrische stofzuiger. Het stoffer en blik aan de wand verloor zijn functie. De huisvrouw had haar handen vol aan het eindeloze huishoudelijk werk dat varieerde van zeil zwabberen tot schoenen poetsen. Voorts: schrobben, schuieren, afstoffen, dweilen, zemen en iedere dag dezelfde vraag: wat eten we vandaag? Properheid, zuinigheid en vlijt waren haar grootste deugden.

Gruwelijke moorden

Af en toe werd West-Friesland opgeschrikt door een gruwelijke moord. De wrede gebeurtenissen zorgden lange tijd voor veel gespreksstof.
Zo werd in augustus 1894 te Schagen een dubbele moord gepleegd. De 55-jarige weduwe Jansje Beute-Stoel en haar 17-jarige nichtje Anna Beijers werden door buurjongen Klaas Boes met messteken vermoord. De moordenaar maakte geld en sieraden buit en probeerde tevens brand te stichten. Klaas behoorde in eerste instantie niet tot de verdachten. Tijdens de begrafenis hielp hij de kist van Anna dragen. Toen moeder Boes besefte dat haar zoon de dader was, pleegde zij zelfmoord en na diverse verhoren bekende Klaas zijn gruweldaden. In januari 1895 werd hij tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld, maar in 1922 werd hij voorwaardelijk in vrijheid gesteld met een proeftijd van achtenhalf jaar. Daarna bouwde hij een ander leven op. Klaas werd Nico, hij trouwde en overleed in 1956. In de jaren veertig bezocht hij het gezamenlijke graf van zijn slachtoffers en bracht bloemen.

Niet meer in de tobbe

De keuken werd stilaan gemoderniseerd: kastjes boven het granieten aanrecht, uitschuifbare broodplank, Sunlightzeephouder en achter het schuifgordijntje onder de gootsteen zaten de schoonmaakmiddelen opgeborgen. In de geëmailleerde bakjes ‘zand, zeep en soda’ werden de tandenborstels gedaan. Moeder kwam ook steeds beter in de Tomado- en Brabantiaspullen te zitten. De askuil achter het huis werd een zinken afvalemmer die wekelijks geleegd werd. In bijkeukens werden douches gebouwd voorzien van een straalkachel voor in de winter. Men ging 's zaterdags niet meer ‘omstebeurt’ in de tobbe. Wel liet men zomerdag goedkoop het kolenhok in de ‘boet’ met brandstof volgooien.
Steeds meer elektrische apparaten vergemakkelijkten en veraangenaamden het huishouden: wasmachine, centrifuge, snelkoker, koffiemolen, theelichtje, naaimachine, strijkbout, mixer en koelkast. De mechanisering leidde tot lastenverlichting. De gasoven deed zijn intrede, de stoffige kolenkachel maakte plaats voor een gerieflijke gashaard, boilers en geisers zorgden voor warm water. In de jaren zestig boekten sommige echtelieden zelfs een weekje vakantie in Valkenburg. Ze hadden ‘puur de biene onder 't gat kregen’. Menige bouwer of werkman lag alleen in de kerk nog ‘op kniese’; hij werkte voortaan in ploegendienst bij Hoogovens of Verkade.

Toverlantaarn

Wat voorlopig bleef was het schepje Buisman dat in de percolatiekoffie ging en de onvermijdelijke voorjaarsschoonmaak. Van zolder tot kelder werd het hele huis grondig onder handen genomen. Het beddegoed en huisraad werden naar buiten gesleept en werd je bed schoongemaakt, dan moest er volgens de oude traditie op gebak getrakteerd worden.
We voelden ons veilig en geborgen in de schoot van het huisgezin, waar gezelligheid heerste, 's zondags de sjoelbak van zolder gehaald werd en de met zelf ingemaakte bessensap overgoten custardpudding in visvorm op een broodbordje lag.
Soms bevestigde moeder 's avonds met knijpers een oud, wit laken aan de sluitgordijnen in de kamer en installeerde vader de elektrische toverlantaarn, waarna hij spannende verhalen bij de lichtbeelden vertelde. Een aangename onderbreking van het dagelijks leven.

Gebruikte afkortingen:

© 1999 Uitgeverij Waanders b.v., Zwolle
Druk: Waanders Drukkers, Zwolle
ISBN 90.400.1101.X

Deze aflevering is mede tot stand gekomen dankzij de financiële ondersteuning van Installatiebureau Rutgers BV in Oosterblokker.

AFBEELDING(EN) NOG NIET BESCHIKBAAR = Rechtsboven: Jasper Vos uit Midwoud begon in 1924 in een herenhuis in Benningbroek een motoren- en fietsenhandel. Ook verkocht hij auto's. Op de foto van links naar rechts: Gerrit en Marie Vos, respectievelijk zoon en echtgenote van Jasper; op de motor zit Jaspers zus Trien met zijn dochter Annie; bij de auto staat Piet, broer en compagnon van Jasper. (B. Peper, Sijbekarspel)

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.