Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Archivering » Ach Lieve Tijd » Deel 10: Westfriezen en hun oorlogen en opstanden » pagina 229

Twintig eeuwen West-Friesland, de Westfriezen en hun oorlogen en opstanden

Dorpen platgebrand

Pas in 1180 waagde Floris het een strafexpeditie uit te voeren, waarbij beide dorpen werden platgebrand. In 1184 wist hij bovendien, wederom met gebruik van zijn vloot, Texel en Wieringen te onderwerpen. De eilanden werden geplunderd en de bewoners moesten een hoge schatting betalen.


Vader en zoon: roomskoning Willem II en graaf Floris V. Beiden poogden de Westfriezen te onderwerpen. Willems poging daartoe eindigde bij Hoogwoud, waar hij in 1256 door het ijs zakte. Floris slaagde er in zijn gezag definitief te vestigen.

Floris' opvolger, Dirk VII, kreeg weldra ruzie met zijn broer Willem, die zich prompt bij de opstandige Westfriezen aansloot. Dirk raakte helemaal in het nauw toen hij ook nog een Vlaamse aanval op Walcheren moest afslaan. Hij stuurde zijn vrouw voor de veiligheid naar het klooster te Egmond. Gravin Aleida wist van daaruit een deel van de Westfriezen om te kopen. Toen het tot een treffen kwam tussen de Westfriese en Hollandse troepen hielden de mannen uit Niedorperambacht zich op een cruciaal moment afzijdig, waardoor de overige Westfriezen de slag verloren en op de vlucht sloegen.
De eerste helft van de dertiende eeuw verliep rustig. Met de verkiezing van graaf Willem II tot koning van het Duitse Rijk (1247) was het echter gedaan met de rust. Willem kon het niet hebben dat hij als groot vorst te kampen had met een opstandig gewest in zijn achtertuin. Om nieuwe invallen te voorkomen begon hij een reeks van burchten aan te leggen. Oude reeds bestaande kastelen als Brederode en Egmond werden versterkt en gemoderniseerd. Ook stichtte hij negen nieuwe burchten, onder andere Marquette, Poelenburg en aan de oostzijde van Alkmaar de Torenburg.

Overmoedig op strijdros

De eerste vijandelijkheden vonden plaats in 1254 en 1255. In januari 1256 maakte Willem zich op voor een nieuwe aanval. Hij splitste zijn leger in tweeën om de vijand te kunnen omsingelen; het ene deel zou onder zijn commando via de bevroren Heerhugowaard en het Berkmeer optrekken, het andere deel moest via de Oeterleec-eilandjes richting Niedorp en Hoogwoud gaan. Helaas had Willem de dikte van het ijs overschat. Toen hij op zijn strijdros wat overmoedig ver voor zijn troepen uitreed, zakte hij door het ijs. De in de rietkraag verborgen Westfriezen snelden toe en doodden de eenzame ruiter zonder te weten wie ze voor zich hadden.

In 1282 landde Floris V in Wijdenes. Van daaruit trok hij richting Hoogwoud om de dood van zijn vader te wreken. Nadat de Westfriezen het onderspit hadden gedolven, liet Floris een aantal dwangburchten in West-Friesland bouwen. De eerste was in Wijdenes. Hiervan is niets bewaard gebleven. Wellicht lag de burcht in het huidige Markermeer. Reconstructietekening van Andries Schoemaker (1660-1735). (RANH)

Nadat hen dit duidelijk was geworden, besloten ze in paniek zich snel van het lijk te ontdoen en begroeven het achter een haard in een huis in Hoogwoud. Vanaf dat moment werd Willems jonge zoon, die hem opvolgde als graaf Floris V; gedreven door de gedachte de dood van zijn vader te wreken. Hij wilde de Westfriezen definitief onderwerpen. In de zomer van 1272 trok hij vanuit Alkmaar op via een nieuwe weg over een dam in de Rekere naar de Vronergeest, de nog altijd bestaande Munnikenweg. De Westfriezen konden de opmars echter verijdelen.

Opstandige dorpen

Het gezag van Floris V was door deze nederlaag behoorlijk aangetast, waardoor in de jaren na 1272 ook in andere delen van Holland, zoals Kennemerland, opstanden tegen het grafelijk bestuur ontstonden. De Westfriezen bleven overvallen plegen. Floris greep terug op de politiek van zijn vader om het gezag te versterken door het bouwen van dwangburchten. Bovendien had hij een plan bedacht om de Westfriezen definitief uit te schakelen. Hij zou via de Zuiderzee West-Friesland binnenvallen.
In juni 1282 zette hij de definitieve aanval in. Zijn Kennemer troepen verzamelden aan de oever van het Wijkermeer bij Beverwijk, de Hollanders uit het zuiden gingen bij Haarlem scheep. Via Amsterdam voer de vloot over de Zuiderzee, bij Wijdenes werden de troepen aan land gezet.

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.