Westfries Genootschap
Archivering
Westfries Genootschap Archivering Bouwhistorie Creatief Westfries Geschiedschrijving Kap en Dek Landelijk Schoon

Monumentale Kerken Projector Textieloverleg Vrienden Westfries Museum Westfriese Families De Westfriese Molens

 

Delen
:



RSS

Facebook

Archivering » Ach Lieve Tijd » Deel 6: Westfriezen en hun dorpen » pagina 133

Twintig eeuwen West-Friesland, de Westfriezen en hun dorpen

Hierdoor veranderde het landschap enorm. Vanuit veenstroompjes werd West-Friesland ontgonnen. Betere afwatering maakte akkerbouw mogelijk. Maar daardoor oxydeerde het veen en daalde het maaiveld. Zo zeer zelfs dat de zee het land weer makkelijk kon overspoelen. Dijkenbouw werd noodzakelijk en bij een verdere maaivelddaling werden inlaagdijken aangelegd. Hierdoor werden soms gebieden aan de zee prijsgegeven. Zo verdwenen de dorpen Gawijzend en Almersdorp, ooit gelegen in de buurt van Medemblik, in de Zuiderzee.

Spelende kinderen op ‘de Buurt’, tegenwoordig Raadhuisstraat, te Wognum poseerden in 1902 geduldig voor de fotograaf. Op ‘de Buurt’ was een openbare lagere school, waar Jacob Kwast, de oprichter van het bekende gemengde zangkoor De Wognummers, schoolhoofd is geweest van 1810 tot 1859. (A.A.G. Smit, Wognum)

Tussen 1170 en 1250 ging het land tussen West-Friesland en Wieringen verloren, terwijl in dezelfde tijd ook de Zuiderzee ontstond. Vanuit het westen werd West-Friesland gedeeltelijk overstroomd, zodat daar een aantal grote meren ontstond, zoals de Heerhugowaard en Schermer. Ook buiten West-Friesland deed zich hetzelfde verschijnsel voor en vormden zich bijvoorbeeld de Haarlemmermeer, Purmer en Wormer. Het systeem van dijken, dijkjes en wegen zorgde er omstreeks 1250 voor dat de Omringdijk voltooid was.

In 1914 vluchtten honderdduizenden Belgen voor het oorlogsgeweld in hun land. Velen kwamen in West-Friesland terecht. Op deze foto staat een zekere Jefke bij een weiwagen op de brug van de Lekerweg in Wijdenes. (AWG)

Vanaf die tijd was West-Friesland min of meer beschermd tegen het geweld van de zee. Om de groei van de bevolking op te vangen werden op de hoger gelegen kreekruggen en de oeverwallen langs de riviertjes dorpen gesticht, zoals Schellinkhout, Wijdenes, Hem en Venhuizen. Bij de eerder genoemde perceelindeling werd de vorm van de zandgrond (dus de oorspronkelijke kreekruggen) gevolgd, zodat op deze manier de lintvormige bebouwing ontstond. Door een voortdurende daling van de bodem en stijging van de grondwaterspiegel werd het akkerland te drassig voor de akkerbouw. In de loop van de tijd schakelde de bevolking steeds meer over op veeteelt.
Sommige dorpen ontstonden op een andere manier. Bij vissersdorpen als Kolhorn ontbrak bijvoorbeeld de noodzaak van een praktische perceelindeling. Ook zijn er dorpskernen ontstaan op plaatsen waar kreekruggen zich splitsen of elkaar raken, bijvoorbeeld Wognum en Opperdoes.


In 1788 brak in een bakkerij te Kolhorn brand uit. Het vuur greep razendsnel om zich heen. Zestien huizen gingen in vlammen op; 36 gezinnen werden dakloos. Toen Cornelis Bok in 1815 de schuitenhelling in Kolhorn schilderde, waren de huizen weer herbouwd. De paard-en-wagen op de achtergrond bevindt zich op de Westfriese Omringdijk. (A. Wit, Nieuwe Niedorp)

 


© 1924-2017 Westfries Genootschap - Contact - Sitemap

West-Friesland, een streek met karakter binnen de Omringdijk.